تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٦ - صيحه رستاخيز

ترجمه‌

٣٣- هنگامى كه آن صداى مهيب (صيحه رستاخيز) بيايد (كافران در اندوه عميقى فرو مى‌روند) ٣٤- در آن روز كه انسان از برادر خود فرار مى‌كند، ٣٥- و از مادر و پدرش، ٣٦- و زن و فرزندانش، ٣٧- در آن روز هر كدام از آنها وضعى دارد كه او را كاملا به خود مشغول مى‌سازد ٣٨- صورتهايى در آن روز گشاده و نورانى است، ٣٩- خندان و مسرور است ٤٠- و صورتهايى در آن روز غبارآلود است، ٤١- و دود تاريكى آنها را پوشانده ٤٢- آنها همان كافران فاجرند

تفسير:

صيحه رستاخيز

بعد از ذكر قسمت قابل توجهى از مواهب الهى و نعم دنيوى، به بيان معاد و گوشه‌اى از حوادث رستاخيز و سرنوشت مؤمنان و كافران مى‌پردازد، تا از يك سو اعلام كند كه اين مواهب و متاع هر چه باشد زود گذر است و نقطه پايانى دارد، و از سوى ديگر وجود اينها دليلى است بر قدرت خداوند بر همه چيز و بر مساله معاد.

مى‌فرمايد:" هنگامى كه آن صداى مهيب و گوشخراش (صيحه رستاخيز) بيايد كافران و مجرمان در اندوه و ندامت عميقى فرو مى‌روند" (فَإِذا جاءَتِ الصَّاخَّةُ) [١]

[١] در اين كه جزاى" شرط" در اين جمله شرطيه چيست؟ احتمالات متعددى وجود دارد: نخست اين كه محذوف است و از آيات بعد استفاده مى‌شود، و در تقدير چنين است:

فَإِذا جاءَتِ الصَّاخَّةُ فما اعظم اسف الكافرين (تفسير مراغى) و بعضى گفته‌اند جمله" لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ‌" مى‌باشد (مجمع البيان)، اين احتمال نيز داده شده كه جزاء از جمله" يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ" استفاده مى‌شود، و در تقدير چنين است: فاذا جاءت الصاخة يفر المرء من اخيه (روح المعانى)