تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥ - تفسير سرانجام روز موعود فرا مىرسد

صَفْصَفاً: از تو درباره كوه‌ها سؤال مى‌كنند، بگو: پروردگارم آنها را بر باد مى‌دهد و زمين را صاف و هموار مى‌سازد"! (طه- ١٠٥- ١٠٦).

" سراب" از ماده" سرب" (بر وزن طرف) به معنى راه رفتن در سراشيبى است، و از آنجا كه در بيابانها در هواى گرم به هنگامى كه انسان در سراشيبى حركت مى‌كند از دور تلألئى به نظرش مى‌رسد كه گمان مى‌كند آب وجود دارد در حالى كه چيزى جز" شكست نور" نيست، سپس به هر چيزى كه ظاهرى دارد اما حقيقتى در آن نيست سراب گفته مى‌شود. به اين ترتيب آيه فوق آغاز اين حركت و پايان آن را بيان مى‌كند و مراحل ديگر در آيات ديگر آمده است.

در حقيقت كوه‌ها به شكل غبارى در فضا، به وضعى سراب مانند در مى‌آيند آنجا كه كوه با آن عظمت و صلابت، سرنوشتى اين چنين پيدا كند، پيداست چه دگرگونيها در جهان به موازات آن روى مى‌دهد؟ همچنين افراد يا قدرت‌هايى كه در زندگى اين جهان، ظاهرى همچون كوه داشتند، در آنجا سرابى بيش نخواهند بود! در اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد كه آيا اين حوادث در" نفخه اولى" كه مربوط به پايان جهان است صورت مى‌گيرد؟ يا در" نفخه ثانيه" كه آغاز رستاخيز است؟

ولى با توجه به اينكه آيه" يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْواجاً" مسلما مربوط به" نفخه ثانيه" است كه انسانها زنده شده، و فوج فوج وارد عرصه محشر مى‌شوند اين آيه نيز قاعدتا بايد مربوط به همين نفخه باشد، منتهى ممكن است آغاز اين (حركت كوه‌ها) در" نفخه نخست" صورت گيرد، و پايان آن (تبديل به سراب شدن) در" نفخه ثانيه" باشد.

اين احتمال نيز وجود دارد كه تمام مراحل متلاشى شدن كوه‌ها مربوط