اینها، شاهسون‌ها، مطالعاتى داشتند براى اینکه به دست بیاورند روحیه اینها چه جور است، تا چه حد مى‌تواند این ممالک از اینها استفاده ببرد و مطالعاتى هم راجع به شهرستان‌ها و دهات، تمام دهاتى که در ایران هست. از آن دهات بسیار دور افتاده و کوهستانى تا آخر، اینها تمامش را اطلاع دارند یعنى کارشناس‌ها را فرستادند، همه اینها هم نقشه بردارى شده است و هم هر چه دارد در آنجا، هر کجا چیزى درآن پیدا مى‌شود که براى آنها دندان گیر است از آن یادداشت برداشتند و خودشان را مهیا کردند براى غارت، منتهى این کسانى که در راس بودنداز سلاطین یااز روسا که در راس بودندمختلف بودند در رساندن منافع به اینها، گاهى اشخاصى بودند که تا آن حد خیانتکار نبودند و گاهى هم خیانتکار زیاد بودند که به همه ابعاد تسلیم شده‌من در همدان یک وقت بودم، یک نفر از دوستان من یک نقشه‌اى آورد، نقشه بزرگى شاید مثلاً یک متر در یک متر و آن نقشه هم مال همدان بود دهات همدان تمام در آنجا آنطور که او مى‌گفت، مى‌گفت تمام دهات همدان در اینجا ثبت است و در آن نقطه‌هایى بود زیاد، نقطه‌هایى در آن ورقه با رنگ دیگرى بود که زیاد بود، آن شخص که آشناى ما بود گفت که این نقطه‌هایى که در اینجاها گذاشتند علامت این است که در زیر این نقطه و این دهى که در اینجا هست یک چیزى پیدا مى‌شود، حالا یا یک معدن مسى، نفتى، چیزى پیدا مى‌شود، که الان هیچ چیزش تا حالا درنیامده و آنها مى‌دانند که کجا چه هست. در هر صورت با نقشه از اول وارد شدند و احوال و اوضاع ممالک شرق را و مملکت ایران که الان مورد اطلاع ماست، با نقشه اینجاها را همه چیزش را تعیین کردند.

اسلام و روحانیت اصیل، دوقوه در برابر سلطه خارجى‌

بعد یک مطالعات روانى آنها کردند که آیا چطور ممکن است که دست بیابند به این مخازن عظیمى که در این ممالک هست، در ممالک اسلامى آیا چه بکنند که این مخازن با سهولت به دستشان بیاید و مواجه با یک مخالفت‌هایى، مواجه با یک زد و خوردهایى نشود. یک مطالعات زیادى هم در این باب اینها کرده‌اند و به آنکه رسیدند در ممالک اسلامى، دو چیز را دیدند که این اگر باشد ممکن است که سد راه آنها باشد، یکى اصل اسلام، اگر چنانچه اسلام به آنطورى که هست و به آنطورى که خداى تبارک و تعالى اسلام را تاسیس کرده اگر به آنطور اسلام پیاده بشود فاتحه مستعمرین خوانده مى‌شود، این راجع به اسلام که فکر کردند برایش، یکى هم روحانیت اسلام اگر اینها قوه داشته باشند و اینها آنطورى که باید، مقتدر باشند در این بلاد،باز هم آنها نمى‌توانند آنطورى که مى‌خواهند استفاده بکنند، اینها با تمام ملت سروکار دارند و در بین ملت اگر قدرت داشته باشد کسى، اینها هستند که در همه ملت ممکن است قدرت داشته باشند، درصدد برآمدند که این دو تا سد را به هر جور هست بشکنند یعنى کارى بکنند که خود ملت‌هاى اینها، هر جمعیتى که هستند، در هر جا که هستند این دو تا سد را با دست خود اینها به واسطه تبلیغاتى که اینها شروع کرده‌اند از زمان‌هاى قدیم، با این تبلیغاتشان این دو تا سدرا که احتمال قوى دادند که اگر مواجه با خطر بشود استعمار و منافع استعمارى، این دو تا سد است