خاتمیت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٤

بشناسیم ، آن هم قواعدی قطعی و تخلف ناپذیر ، یا خیر ؟ [ پاسخ این است‌ که ] ما از نظر اینکه مسلمان و موحد هستیم و تابع قرآن می‌باشیم ، باید بپذیریم که تاریخ بشر ، تاریخ امتها و اقوام و جمعیتها یک حساب منظم و قطعی و مشخصی دارد و ما باید آن حسابها را بشناسیم و خودمان را با آن‌ حسابها تطبیق بدهیم ، و اتفاقا قرآن مجید راجع به این که تاریخ بشر حساب‌ قطعی و منظمی دارد ، چون بیشتر با زندگی مردم سر و کار دارد ، با صراحت‌ بیشتری این مطلب را بیان کرده است . در آیات زیادی از قرآن با کلمه [ ( سنت ) ] یا [ ( سنن ) ] برخورد می‌کنیم ، یعنی قرآن مجید سرگذشت و سرنوشت یک قومی را که ذکر می‌کند تحت عنوان [ ( سنة الله ) ] ذکر می‌کند : سنت الهی اینست ، روش الهی و قانون الهی اینست که ملتها اگر چنین و چنان باشند یک همچو سرنوشتی داشته باشند ، و اگر نه ، طور دیگری باشند ، باز سرنوشت دیگری داشته باشند . مثلا این آیه که می‌فرماید : « " ان‌ الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم " »[١] یک قانون مسلم و قطعی را در تاریخ بشر و زندگی بشر ذکر می‌کند . ما می‌بینیم قرآن کریم سر گذشت فرعون و فرعونیان را ذکر می‌کند ، ستمگریها ، استکبارها ، استعلاها و تبعیضهای اینها را بیان می‌کند ، کفرورزی و کفران ورزیهای اینها را ذکر می‌فرماید تا منتهی می‌شود به هلاکت آنها . پشت سرش اینچنین می‌فرماید : ²ذلک بان الله لم یک مغیرا نعمة انعمها علی قوم حتی یغیروا ما بانفسهم‌ [٢] یعنی این بدان سبب و موجب است که هرگز خداوند نعمتی را که به‌ قومی ارزانی می‌فرماید از آنها پس نمی‌گیرد