خاتمیت
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص

خاتمیت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٠

طبقات اعیان و اشراف و حتی ملازاده‌ها یک ملا و یک مرجع تقلید حسابی به‌ وجود آمده باشد . یکی دیگر از جنبه‌های منفی ، اسم گذاری است . کمتر افراد به این مطلب‌ توجه دارند . حتی اسلام برای علماء دینی اسم و عنوان خاصی انتخاب نکرده‌ است با اینکه علمای دین در آن زمانها اسم داشتند : کشیش و قسیس و یا رهبان که آن زهادشان بودند ، احبار که علمای یهود بودند . اسلام فقط گفت‌ [ ( عالم ) ] همان اسمی که از حقیقت حکایت می‌کند . اگر بگوئید که این‌ اسمهائی که بعدها پیدا شده ، این اسمهائی که الان هست : شیخ ، ملا ، آخوند ، روحانی چیست ؟ می‌گوئیم اینها اسمهائی است که بعدها خود مردم انتخاب‌ کرده‌اند . البته نمی‌خواهیم بگویم بدعت است چون اینها را کسی به قصد اینکه از اسلام است نمی‌گوید . اگر کسی واقعا خیال کند که یکی از دستورهای‌ اسلام اینست که به یک عالم دینی باید گفت شیخ یا آخوند یا ملا ، اشتباه‌ کرده است . آن جوری که من فکر می‌کنم تا قرن چهارم هجری و شاید اوائل قرن‌ پنجم ، تا چهار قرن پس از پیدایش اسلام ما یک نفر عالم دینی نداریم که‌ یک اسم مخصوصی برای او گذاشته باشند ، مثلا کلمه [ ( شیخ ) ] به او اطلاق‌ کرده باشند ، فقط از قرن چهارم و پنجم است که می‌بینیم در میان علماء و فلاسفه و بزرگان کلمه [ ( شیخ ) ] بر اکابر علماء اطلاق می‌شده است ، مثلا شیعه به شیخ طوسی گفت [ ( شیخ ) ] یعنی بسیار عالم ، کثیر العلم ، چون‌ این مرد واقعا بسیار عالم بود . فلاسفه و منطقیین به بوعلی سینا گفتند [ ( شیخ ) ] ، علمای ادب به عبدالقادر جرجانی گفتند [ ( شیخ ) ] ، شعرا به سعدی گفتند [ ( شیخ ) ] ، دیگر بعد شایع شد و به هر طلبه‌ای هم گفتند [ ( شیخ ) ] . لفظ آخوند و ملا تا آنجا که من تفحص کرده‌ام تا ده قرن بعد از اسلام به احدی گفته نمی‌شده است ، در زمان صفویه بود که این