خاتمیت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٧
شامل این فقه است و هم شامل سایر مطالب اسلامی . [ ( فقه ) ] یعنی فهم
عمیق . در اینجا مقصود رسول خدا از کلمه فقه جملهای است که احتیاج به
فهم عمیق دارد : « رب حامل فقه غیر فقیه » یعنی چه بسیارند بردارندگان و
حمل کنندگان یک جمله عمیق ، در حالی که خود آنها دارای فهم عمیق نیستند
و قدرت این که آن را درک کنند و معنی و مقصود و عمقش را بفهمند ندارند
. پس این جمله برای آنها سودی ندارد . آنها فقط وسیله انتقال به دیگران
که صلاحیت بیشتری دارند هستند : « و رب حامل فقه الی من هو افقه منه » .
بسا کسی یک جمله پرمعنائی را حفظ کند و حمل کند و ببرد تحویل یک نفر
دیگر بدهد که او از خود این فرد بهتر بفهمد . میبینید این قسمت در دنبال
آن قسمت اول است که فرمود : « نضر الله عبدا سمع مقالتی فوعاها و بلغها
من لم یسمعها » خدا خرم گرداند کسی را که سخن مرا بشنود و آن را ضبط و
حفظ کند و برساند به کسی که نشنیده است . به دنبال آن میفرماید : بسا
حامل فقهی که فقیه نیست و بسا حامل فقهی که آن را منتقل میکند به کسی که
از خودش فقیهتر و لایقتر و داناتر است .
باز از کلمات رسول اکرم است : « اعطیت جوامع الکلم » [١] . به من
سخنان جامع اعطاء شده است . میخواهد بیان کند که یکی از موهبتهای بزرگی
که از طرف پروردگار به من اعطاء شده است کلمات جامع است . کلمات
جامعه یعنی چه ؟ یعنی میتوانم یک جمله بگویم بجای صد جمله ، یک جمله
بگویم بجای هزار جمله ، یک جمله بگویم به صورت یک قانون و یک اصل کلی
که هر چه بخواهند این جمله سعه و گسترش داشته باشد، قابلیت داشته باشد.
جملهها میتوانم بگویم که در عین اختصار و کوتاهی
[١] بحار الانوار ، جلد ششم ، چاپ سربی تهران ، ص ٢٢٩ به نقل از امالی صدوق .