خاتمیت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٢
اکرم فرمود : « ملعون من القی کله علی الناس » [١] . مشمول لعنت خدا
است آن کسی که سنگینی خودش را روی دوش دیگران بیندازد . تشبیه عجیبی
است . هر کسی هیکلی دارد و هیکلش وزنی دارد . در همان هیکل عضلات و
نیروهای عضلانی هست که این هیکل را روی زمین راه میبرند و میکشانند . هر
کسی یک سنگینی دارد ، و خداوند نیروئی به او داده است که این بدن با آن
نیرو حرکت میکند . هر کدام از ما که روی زمین راه میرویم سنگینی داریم
ولی در مقابل ، نیروئی هم داریم که به وسیله آن نیرو بدن را حمل میکنیم .
هر بدنی اگر سنگینی دارد نیرو هم دارد . این در سنگینی ظاهری . معاش ،
خودش یک سنگینی دارد ولی سنگینی اقتصادی . خدا به هر کسی یک نیروی
کسب و کاری داده است . پیغمبر میفرماید : سنگینی اقتصادی هر کس روی
نیروی اقتصادی خود او باشد : « ملعون من القی کله علی الناس » . این یکی
از مسلمات دین اسلام و فقه ما است . از این جهت در اسلام استثنائی وجود
ندارد .
بله ، یک چیز دیگر هست و آن قاعده باب تزاحم به اصطلاح فقهاء است .
گاهی انسان یک وظیفهای دارد و در همان حال یک وظیفه دیگری هم متوجه او
میشود و در اینجا چارهای ندارد که از میان این دو وظیفه یکی را انتخاب
کند . بسیاری از افراد ممکن است که به یک علت خاصی یک وظیفهای متوجه
آنها بشود که در حالی که آن وظیفه را انجام میدهند ، این وظیفه را که
نامش کار کردن و کسب کردن و اداره معاش است دیگر نمیتوانند انجام
دهند . اسلام روی قانون تزاحم نه روی قانون استثناء میگوید که چون تو یک
کار مهمتری را باید انجام دهی و غیر از تو هم کسی
[١] فروع کافی ، ج ٥ ، ص . ٧٢