خاتمیت
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص

خاتمیت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧١

گفتنی دیگر باقی نمانده است ، راه نرفته دیگر باقی نمانده است ، سخن‌ نگفته دیگر باقی نمانده است . وقتی که تمام مراحلی که در این قسمت هست‌ به پایان رسید ، خواه ناخواه نبوت ختم می‌شود . حال مثالی برای شما عرض می‌کنم : فرض کنیم بشر تمام معلوماتی که در جهان هست و تمام رازهای علمی که در جهان وجود دارد ، چه مربوط به طبیعت‌ بی جان و چه مربوط به طبیعت جاندار را کشف کرد و در هیچ مرحله‌ای مجهولی‌ باقی نماند . آن دانشمندی که آخرین مجهول را کشف می‌کند و در اختیار بشر می‌گذارد ، او دیگر خاتم العلماء خواهد بود ، خاتم دانشمندان خواهد بود . بعد از او دیگر عالم مبتکری پیدا نخواهد شد و هر عالمی که بیاید فقط مکتشفات علمای پیشین را درک می‌کند ، خودش چیز نوی کشف نمی‌کند . البته‌ اینکه عرض شد در باب علم ، یک فرض بود و هنوز بسیار زود است که بشر بتواند چنین ادعائی راجع به طبیعت بی جان بکند تا چه رسد به طبیعت‌ جاندار ، و تا چه رسد به سراسر هستی . هنوز برای بشر خیلی زود است که‌ چنین ادعائی بکند و بگوید در طبیعت راز مجهولی نیست مگر آنکه آن را با قدرت علمی کشف کرده است . عده‌ای معتقدند که در طبیعت بی جان بشر کم و بیش می‌تواند یک همچو ادعائی بکند که قوانین طبیعت بی جان یعنی قوانین‌ جمادات را کشف کرده است . ولی درباره طبیعت جاندار ، نباتات و حیوانات هیچکس همچو ادعائی نمی‌کند ، بلکه هنوز بشر در قدمهای اول و مراحل اول است . ولی این مثالی که عرض شد برای مثال کافی است . در بعضی از علوم بشری می‌توان این حرف را زد . مثل آنچه که درباره حساب‌ گفته می‌شود ( فقط حساب نه ریاضیات ) . می‌توان گفت آنچه که بشر باید [ در این باب ] بفهمد فهمیده است و دیگر ما ورائی ندارد .