و ابتکار بشر همه جزئی از جهان و نظام الهی است . هر کاری که بشر می‌کند در حقیقت قضا و قدر الهی را اجرا می‌کند . جهان و قوانین جهان ، همه‌ متساویا مخلوق خدا است ، ما هم بنده خدا هستیم ، ما و اراده ما و قدرت‌ ما و نیروی ما و همه چیز ما را خدا خلق کرده است ، دست ما هم دست خدا است . در کار خدا مداخله کردن معنی ندارد ، یعنی کاری که بر خلاف قضا و قدر الهی و بر خلاف علم ازلی الهی باشد در دنیا واقع نمی‌شود . این از نظر اصولی . اما از نظر فقهی . فقها می‌گویند که اگر نطفه در رحم منعقد شد لغزانیدنش اشکال دارد ، اما مادامی که هنوز منعقد نشده است و هنوز جنین‌ انسانی به وجود نیامده است ، اشکالی ندارد . جنین انسانی آنوقت به وجود می‌آید که اسپرم مرد و او ول زن ( تخمک ) با یکدیگر ترکیب بشوند . اول‌ باری که واحد انسان به وجود می‌آید آن وقت است . اما قبل از اینکه این‌ دو باهم جفت شوند ، هسته اول انسان پیدا نشده است . نطفه مرد به تنهائی‌ یا نطفه زن به تنهائی هیچکدام بذر انسان نیست . مادام که بذر انسان را به وجود نیاورده‌اند اختیار با آنها است که جلوی آبستنی را بگیرند یا نگیرند ، زیرا انسان کشی محسوب نمی‌شود . مانند یک مدرسه که تا قبل از نام نویسی می‌تواند بگوید جا نداریم ولی پس از نامنویسی دیگر حق اخراج‌ ندارد . مسأله ازدیاد نفوس در جهان امروز یک مسئله جدید است که جهان با آن‌ روبرو است . نمی‌خواهم بگویم که موضوع ازدیاد نفوس و لزوم جلوگیری در همه کشورها صادق است . برخی کشورها دچار کمبود نفوس هستند . تبلیغاتی‌ که در این زمینه‌ها می‌شود غالبا ریشه استعماری دارد . اروپائیها به حد نصاب جمعیتشان رسیده‌اند و چون از منابع و منافع