خاتمیت
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص

خاتمیت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٥

مگر پس از آنکه آنها خودشان در آنچه که مربوط به شخصیت و اخلاق و عادات‌ خودشان است دگرگونی به وجود آورند ، فاسد گردند . کلمه « لم یک »افاده‌ حتمیت و ضرورت می‌کند ، یعنی خداوند هرگز چنین نبوده است که بی جهت‌ نعمتی را از قومی سلب کند ، لازمه خدائی خدا اینست که اینچنین نباشد .
هرگاه تعبیری به این شکل در قرآن آمده است ، علما قطعیت و ابدیت و عمومیت را از آن استفاده می‌کنند ، مثل آن آیه‌ای که علماء علم اصول به آن‌ استناد می‌کنند : « ما کنا معذبین حتی نبعث رسولا » [١] ما چنین‌ نبوده‌ایم که قومی را عذاب کنیم قبل از اینکه پیغمبری در میان آنها بفرستیم و اتمام حجت به طور کافی شده باشد ، یعنی ما هیچ ملتی و فردی را قبل از اینکه به او اتمام حجت شده باشد و حقیقت برای او بیان و روشن‌ شده باشد معذب نخواهیم کرد . علمای اصول می‌گویند این آیه تأیید می‌کند قاعده [ ( قبح عقاب بلابیان ) ] را . ببینید ، اگر در این آیه اینطور آمده بود که : « ما عذبناهم قبل ان نبعث رسولا »، فقط حکایت می‌کرد که‌ ما در گذشته قبل از اینکه پیغمبری را مبعوث بکنیم قومی را عذاب نکردیم‌ . در آنوقت می‌گفتیم که خدا از گذشته خبر داده است و نمی‌گوید که در آینده اینچنین است ، نمی‌گوید ما همیشه این جور هستیم . ولی وقتی که با این تعبیر بیان می‌کند که : « ما کنا معذبین حتی نبعث رسولا »هرگز چنین‌ نبوده‌ایم ، یعنی خلاف مقام الوهیت و ربوبیت است که قومی را معذب بکند قبل از آنکه اتمام حجت کافی به آن قوم شده باشد .
این آیه هم که می‌فرماید : ²" ذلک بان الله لم یک مغیرا نعمة انعمها


[١] سوره اسراء ، آیه . ١٥