مباحثه و تدریس ، و بعد از بیست سال کتاب را می‌بینید که پاکیزه مانده‌ است . تنها در زمان ظهور خاتم الانبیاء بود که بشر رسید به این مرحله که‌ می‌توانست ارث دوره گذشته خودش را برای دوره آینده حفظ کند . کتاب‌ آسمانی خودش را حفظ کرد . قرآن همان قرآنی است که بر پیغمبر نازل شده . دوره به دوره علماء پیدا شدند و به انحاء مختلف در حفظ ظاهر و معنی آن‌ کوشیدند . این نمونه رشد بشریت است . برای هیچ کتاب آسمانی دیگری این‌ کار نشده است .

بلوغ یا نشانه ختم نبوت

قرآن که نازل شد ، جزء اولین کارهایی که صورت گرفت این بود که گفتند باید یک علمی برای دستور زبان عربی به وجود بیاوریم ، برای اینکه این‌ کتاب آسمانی ما به زبان عربی است و مردمی که می‌خواهند این کتاب را تلاوت بکنند باید قاعده زبان عربی را بدانند . در همان قرن اول اسلامی علم‌ دستور زبان عرب درست شد ، علم لغت تأسیس شد و چه کتابهای نفیس در لغت نوشته شد ، علم معانی و بیان و بدیع ابتکار و اختراع شد ، همه برای‌ این بود که بشر می‌خواست کتاب آسمانی خود را در آغوش بگیرد و نگهداری‌ نماید . مخصوصا این نکته جالب است که اکثریت کوشندگان و فداکاران در راه احیاء زبان قرآن از مردم غیر عرب بودند . اینها است که نمونه رشد و بلوغ بشریت در دوره ختمیه اسلامیه است و نشانه ختم نبوت است . برای‌ هیچ شریعت و هیچ کتاب آسمانی چنین اقداماتی از طرف بشر صورت نگرفته‌ است . از همان قرن اول علم تفسیر به وجود آمد ، از همان قرن اول علم‌ حدیث به وجود آمد . پیغمبر مردم را تشویق کرد : « نصر الله عبدا سمع‌ مقالتی فوعاها » خدا خرم کند آن