قرآن بر شعر و ادب فارسی افزوده می‌شود . غرضم بیان این مطلب است که در تمام این ادوار ، این کتاب مورد تعمق‌ و مطالعه بوده است . آنوقت شما حساب می‌کنید در تمام این قسمتها و رشته‌های مختلف می‌بینید هر چه بر معلومات اهل هر فنی افزوده شده است‌ معانی قرآن بهتر تشریح شده و بهتر کشف گردیده است .

توحید و قرآن

شما فرض کنید مسأله توحید و مسائل مربوط به آن را ، مسائل مربوط به‌ صفات خدا ، صفات ثبوتی و صفات سلبی ، مسائل مربوط به قضا و قدر ، مسائل مربوط به جبر و اختیار . شما نگاه می‌کنید به کتابهای مردمان فوق‌ العاده هزار سال پیش مثلا شیخ صدوق ، بعد قدری جلوتر می‌آیید و جلوتر می‌آیید تا می‌رسید به این قرنهای نزدیک به خودمان که علم توحید پیشرفت‌ بسیار بیشتری کرده است ، می‌بینید توجیه و تفسیرهای شیخ صدوق در مقابل‌ علم تکامل یافته توحید بچه گانه به نظر می‌رسد . آدم تعجب می‌کند که این‌ مرد چطور نمی‌توانسته است آیات قرآن درباره توحید را توجیه و تفسیر کند ؟ ! مثلا می‌رسد به صفات خدا ، حتی صفات ثبوتیه را بر می‌گرداند به صفات‌ سلبیه . در قرآن دارد : « ان الله علیم ، قدیر ، حی ، قیوم ». شیخ صدوق‌ نمی‌تواند این را درست حل بکند که این علیم به راستی می‌تواند بر خدا صادق‌ باشد بدون آنکه به اصطلاح به جلال و قدس الوهیت ضربه‌ای وارد بشود ، می‌گوید : [ ان الله علیم ] ای لیس بجاهل . [ ( خدا علیم است ، عالم‌ است ) ] یعنی جاهل نیست ، دیگر بیشتر از این نمی‌توانیم بگوئیم . صفات‌ ثبوتی را به صفات سلبی بر می‌گرداند : قدیر ای لیس بعاجز ، حی ای لیس‌ بمیت ، همه را بر می‌گرداند به یک سلسله صفات سلبی . این معنایش عجز و ناتوانی است .