مجموع بحثهای ما راجع به خاتمیت در چهار قسمت است و در واقع بحث ما چهار رکن و چهارپایه دارد . رکن اول و پایه اول آن انسان و اجتماع است‌ از این نظر که آیا انسان یک موجود ثابت و جامد و یکنواختی است ، از نظر اخلاق ، از نظر طرز تربیت و هم از نظر اجتماعی و تشکیلات اجتماعی ؟ آیا انسان طرز زندگیش در تمام زمانها باید یک جور و یکنواخت باشد مانند زنبور عسل ؟ یا بر عکس ، انسان چه از نظر فردی و چه از نظر اجتماعی یک موجود متحول و متکامل و متغیری است ؟ اگر انسان صددرصد موجود ثابتی باشد قوانین زندگی او هم باید صددرصد قوانین ثابت و لا یتغیری باشد ، و اگر انسان یک موجود صددرصد متغیر و متحولی باشد عکس آن‌ قضیه می‌شود ، هیچ قانون ثابتی نمی‌تواند داشته باشد ، همیشه باید قوانینش‌ تغییر بکند . یا آنکه فرض سومی هست که حقیقت همان است و آن اینکه‌ انسان دارای جنبه‌های ثابت و جنبه‌های متغیری است ، از یک نظر باید از یک اصول ثابتی پیروی بکند ، ولی در قسمتهایی هم باید از اوضاع متغیری‌ تبعیت نماید . از این جهت درست مانند بدن انسان است که مجموعه‌ای از میلیاردها سلول است ، قسمت اعظم آن سلولها دائما می‌میرند و نو می‌شوند ولی قسمتی از سلولها که سلسله اعصاب را تشکیل می‌دهند و فعالیتهای اصلی‌ بدن با آنها است ثابت و جاویدند . قوانین زندگی بشر همینطور است . اصول زندگی انسان ، طرحهای اولی زندگی انسان که زمینه را برای تکامل او فراهم می‌کنند قوانین ثابت و لا یتغیری هستند ولی فروع زندگی انسان تغییر پذیر است .