برای اینکه بدانیم علی ( ع ) اوصاف علماء دین را ذکر می‌کند نه اوصاف‌ دیگران را اینست که در آخر می‌گوید : « و آخر قد تسمی عالما و لیس به » [١] . من خودم یادم هست در دوران طلبگی که در قم بودم خطبه‌های نهج‌ البلاغه را حفظ می‌کردم . از جمله خطبه‌هایی که حفظ کرده بودم همین خطبه بود . همان وقت تعجب می‌کردم و خیال می‌کردم این جمله‌ها به هم نمی‌خورد ، زیرا خیال می‌کردم این خطبه اوصاف هر مؤمن کامل را بیان می‌کند . با خودم‌ می‌گفتم چرا در قسمت دوم خطبه می‌فرماید : « و آخر قد تسمی عالما و لیس‌ به » ، یعنی اما آن دیگری نام خود را عالم گذاشته است ولی عالم نیست .
در قسمت اول که اسمی از عالم برده نشده است ! درک نمی‌کردم که خود مضمون قسمت قبلی می‌رساند که اینها هم صفت یک عالم و مرجع دینی است که‌ باید اینجور باشد . اسلام یک نفر متخصص دینی را به صرف اینکه سالها درس خوانده و به اصطلاح استخوان خرد کرده است و سینه به حصیر مالیده‌ است و حداکثر آدم موثقی است و به خدا و پیغمبر دروغ نمی‌بندد به رسمیت‌ نمی‌شناسد . این اندازه از نظر اسلام کافی نیست ، عدالت کامل لازم است ، بلکه مافوق عدالت لازم است ، صفا و نورانیت و روشن اندیشی خاصی لازم‌ است همین جور که امیرالمؤمنین می‌فرماید . این ، وحی و نبوت و امامت‌ نیست ولی یک حالتی است برزخ میان آنها و آنچه که یک عالم ساده انجام‌ می‌دهد . او عالم است و با نیروی فکر و علم و عقل باید کار کند ، پیغمبر نیست که نیروی وحی راهنمای او باشد ، اما یک پشتوانه‌ای هم از نورانیت‌ باید علم و فکر و عقل او را تأیید بکند .

[١] نهج البلاغه ، خطبه . ٨٦