٢١٠٤.العِقد الفريد ـ به نقل از زُهْرى ـ: با قُتيبه ، به سوى مَصّيصه [١] بيرون رفتيم و بر امير مؤمنان ، عبد الملك بن مروان ، وارد شديم . او در حالى در ايوانش نشسته بود كه دو صف از مردم ، بر درِ ايوان بودند و هر گاه حاجتى داشت ، به نفرِ كنار دست خود مى گفت تا [او به كنارى اش بگويد و ]به درِ ايوان [و سر صف] برسد . هيچ كس در ميان دو صف ، راه نمى رفت . ما نيز آمديم و بر درِ ايوان ايستاديم . عبد الملك به كسى كه سمت راستش بود ، گفت : آيا در باره وقايع شبى كه حسين بن على كشته شد ، چيزى (روايتى) به شما رسيده است ؟ اين سؤال را هر يك ، از كنارْ دستى خود پرسيد ، تا به در رسيد ؛ ولى هيچ كدام ، پاسخى ندادند . گفتم : من در اين باره ، چيزى مى دانم . اين حرفِ من ، يك به يك اطّلاع داده شد ، تا به عبد الملك رسيد . آن گاه ، فرا خوانده شدم و از ميان دو صف گذشتم . چون به عبد الملك رسيدم ، بر او سلام دادم . به من گفت : تو ، كه هستى ؟ گفتم : من ، محمّد بن مسلم بن عُبَيد اللّه بن شهاب زُهْرى هستم . گفت : خود را با نسب ، به من بشناسان . عبد الملك ، بسيار طالب حديث بود . خود را با نسب ، به او شناساندم و او گفت : روزى كه حسين بن على بن ابى طالب كشته شد ، در بيت المقدّس، چه رخ داد؟ گفتم : ... شبى كه صبحش حسين بن على بن ابى طالب كشته شد ، هيچ سنگى را در بيت المقدّس بر نداشتند ، مگر آن كه در زيرش ، خون تازه پيدا شد .

[١] مَصّيصه ، شهرى است در كناره رود جيحان از مرزهاى شام، كه ميان اَنطاكيه و شهرهاى رومِ شرقى (آناتولى) قرار دارد (ر . ك : نقشه شماره ٥ در پايان جلد ٨) .