برخوردار است، از هر مكتبى، بخشى را كه پسند او است، بر مى‌گيرد و با موارد اخذ شده از مكتب ديگر مى‌آميزد و بدين سان، به مجموعه‌اى از افكار نامتجانس معتقد مى‌شود. البته خود او اين عدم تجانس را در نمى‌يابد.
شيوه ديگر آن است كه محتوا را از يك مكتب و قالب را از مكتب ديگر بر گيرد. با توجه به آنچه گذشت، جريان التقاطى، آن جريان فكرى سياسى است كه از نظر ايدئولوژيك ريشه در دو يا چند مكتب دارد. اين جريان در ايران با تركيبى از اسلام و مكاتب وارداتى غربى رخ نموده است. در ايران پيش از انقلاب اسلامى شاهد سه نوع التقاط به قرار زير هستيم:
١. التقاط اسلام و ماركسيسم؛ ٢. التقاط اسلام، ناسيوناليسم و ليبراليسم؛ ٣. التقاط ناسيوناليسم و ماركسيسم.
اين سه شاخه التقاط برخى افراد، سازمان‌ها و احزاب را تحت تأثير قرار داد و احزابى همچون سازمان مجاهدين خلق (منافقين)، گروه فرقان، نهضت آزادى ايران و حزب نيروى سوم را پديد آورد. جريان التقاطى مكاتب مذكور را براى حل مشكل استبداد و مبارزه با استعمار خارجى ناتوان مى‌ديد. هدف صاحبان افكار التقاطى، ايجاد مكتبى تركيبى براى حل اين مشكلات بود.
٢- ٥. تاريخچه‌ التقاط پديده‌اى نيست كه اختصاص به زمان ما داشته‌باشد و همواره در طول تاريخ به شيوه‌هاى مختلف مطرح بوده است. معمولًا افرادى كه قدرت فهم صحيح يك دين را نداشته يا تحت تأثير جوّ روانى و تبليغاتى حاكم، دين يا هر نوع مكتبى فكرى را كامل ندانسته‌اند و يا در پى سازگارى مكتب فكرى با مسائل روز بوده و يا برخى آموزه‌هاى دينى را با هواهاى نفسانى خود ناسازگار ديده‌اند،