مبانى فكرى اين حزب اطاعت از ولايت فقيه، تلاش براى استقرار حكومت اسلامى و دفاع از نظام جمهورى اسلامى بود. حزب جمهورى اسلامى، سرانجام پس از بروز يك سرى اختلافات داخلى از جمله درباره بند ج قانون زمين شهرى، قانون كار، قانون تعاونى‌هاى توليدى، حدود مالكيت، نخست وزيرى مهندس مير حسين موسوى «١» و فرصت نكردن رهبران حزب براى رسيدگى به امور آن به دليل مشاغل مهم سياسى و اجرايى، پس از درخواست آيت الله خامنه‌اى و هاشمى رفسنجانى در سال ١٣٦٦ با موافقت امام خمينى (ره) فعاليت‌هاى خود را تعطيل كرد. «٢» حزب جمهورى خلق مسلمان‌ اين حزب در اسفند ١٣٥٧ به عنوان رقيبى در مقابل حزب جمهورى اسلامى ايجاد شد. همچنانكه حزب جمهورى اسلامى را روحانيون انقلابى طرفدار امام خمينى تأسيس كردند، حزب جمهورى خلق مسلمان را نيز روحانيون هوادار آيت الله سيد محمدكاظم شريعتمدارى به وجود آوردند. غالب آنان از دست اندركاران دار التبليغ اسلامى و نشريه مكتب اسلام بودند. «٣» مؤسسان حزب خلق مسلمان عبارت بودند از: سيد هادى خسروشاهى، سيد صدرالدين بلاغى، رضا گلسرخى كاشانى، رحمت الله مقدم مراغه‌اى، عليزاده، جورابچى و انصارى.
با آشكارتر شدن مواضع ضد انقلابى حزب و بهره‌گيرى دشمنان انقلاب اسلامى از آن، در مرداد ١٣٥٨ تعدادى از مؤسسان و فعالان حزب از جمله‌