كامبخش، احسان طبرى، خليل ملكى، بزرگ علوى و انور خامه‌اى از اعضاى اين گروه بودند كه در سال ١٣١٦ زندانى و محاكمه شدند و دكتر ارانى در زندان درگذشت.
با سقوط رضا شاه در شهريور ١٣٢٠ ش. كمونيست‌هاى زندانى آزاد شدند و با توجه به اين تجربه كه جامعه ايران زمينه پذيرش افكار الحادى كمونيستى را ندارد، حزب جديدى با عنوان « حزب توده ايران‌ » تشكيل دادند. توده‌اى‌ها در شرايط اشغال كشور به دست شوروى، انگليس و آمريكا، تحت حمايت دولت الحادى شوروى، توانستند هشت نماينده به مجلس بفرستند و از دولت‌هاى جدايى طلب آذربايجان و كردستان حمايت كنند.
رويارويى با نهضت ملى شدن نفت و دفاع از واگذارى امتياز نفت شمال به شوروى بخش‌هاى ديگرى از كارنامه سياه چپ قديم در اين دوران است. با كودتاى ٢٨ مرداد ١٣٣٢ ش. توده‌اى‌ها نيز همچون ديگر جريان‌ها سركوب شدند و رهبران آن به خارج از كشور رفته، با فعاليت‌هاى فرهنگى مانند انتشار نشريه و از طريق راديو پيك ايران سعى در نشر افكار خود داشتند.
در شرايط خفقان پس از كودتا، شمارى از جوانان حزب توده، كه از وابستگى حزب به شوروى و پيروى از اجانب و اتخاذ مشى مسالمت‌آميز در قبال استبداد محمدرضا شاهى ناخشنود بودند، جنگ چريكى و مشى مسلحانه را پيش گرفته و سازمان فداييان خلق را پديد آوردند. اين گروه و گروه‌هاى ديگرى كه با همين تفكر و برنامه پس از اين تاريخ اعلام موجوديت كردند، با عنوان «چپ جديد» شهرت يافتند. مقارن پيروزى انقلاب اسلامى، رهبران حزب توده به ايران بازگشتند و با دبير كلى نورالدين كيانورى به‌