٣. تلاش براى ارائه اصول اخلاقى اسلام، اهتمام به تزكيه و تهذيب نفس خود و جامعه و تربيت انسان‌هاى متخلق به اخلاق الهى؛ ٤. تبيين تاريخ اسلام و بهره‌گيرى از آن براى پيشبرد مبارزه عليه استبداد و استعمار؛ ٥. روشن نمودن حقايق نورانى قرآن از گذر علم تفسير؛ ٦. تبليغ علوم اسلامى در سراسر كشور و حتى خارج از ايران؛ ٧. امر به معروف و نهى از منكر؛ ٨. تدريس علوم اسلامى و تربيت طلاب جوان و دانشمند.
براى اين فعاليت‌ها، روحانيان علاوه بر بهره‌گيرى از حوزه‌هاى علميه، مساجد، تكايا و بقاع متبركه، مؤسسات جديدى نيز بنيان نهادند. آنان همچنين مدارس جديدى از جمله مدرسه حقّانى و رسالت را بنا نهادند كه در كنار دروس معمول حوزه‌ها، يعنى ادبيات عرب، فقه و اصول، به دروس مورد نياز ديگرى نيز توجه داشتند.
روحانيان همچنين در كنار انتشار كتب دينى، مجلات خاصى را مانند مكتب اسلام، مكتب تشيع، سالنامه معارف جعفرى و نشريه مسجد اعظم را منتشر مى‌كردند.
نكته توجه بر انگيز در اين دروه احساس ضرورت اصلاحات در تشكيلات حوزه‌ها است كه برخى از علما از جمله شهيد مرتضى مطهرى مبتكر آن بودند. «١» همچنين توجه بيش‌تر به كارهاى تشكيلاتى و سازماندهى شده، از ويژگيهاى اين دوره در عرصه‌هاى فرهنگى و سياسى است.
اگر در دروه پيش از نهضت روحانيت عمدتاً به صورت فردى به ابهامات و شبهات فكرى پاسخ داده مى‌شد و نمونه آن را در كتاب كشف‌الاسرار و يا كتب‌