دو. مخالفان‌ در رأس گروه مخالفان رضا خان، آيت‌اللَّه سيد حسن مدرس قرار داشت. اين مجتهد عالى مقام، از حيث استعداد، شجاعت، صراحت، سياستمدارى، علم، تقدس، پاكدامنى و هوش شخصيتى كم نظير بود.» آيت‌اللَّه مدرس از احمد شاه و سلسله قاجار دل‌خوشى نداشت، ولى از آن سو، با شخصيت مستبد رضاخان نيز از نزديك آشنا بود و از مخالفان سرسخت او بود و سرانجام نيز به دست همو به شهادت رسيد.
شايان ذكر است كه تشكيلات روحانيت شيعه در اين زمان با جمهورى‌خواهى رضاخانى به دليل پيامدهاى ضد اسلامى جمهوريت در تركيه مخالفت نمود و رضا شاه را ناچار به عقب نشينى كرد. هنگامى كه رضا شاه با پيش گرفتن سياست سكولار و حتى ضديت با اسلام، در پى بود تا نهاد روحانيت را از بين ببرد. مراجع بزرگى همچون آيت‌اللَّه عبدالكريم حائرى يزدى- بنيانگذار حوزه علميه قم- و بعد آيت اللَّه بروجردى با احتياط، بردبارى و درايت اين توطئه را به رغم سختى‌هاى فراوان خنثى ساختند.
ب. دوره محمدرضا پهلوى‌ تشكل‌هاى جريان اسلامى از شهريور ١٣٢٠ تا سال ١٣٤٠ سياست اسلام ستيزى و شريعت زدايى رضا شاه دوران بسيار سختى براى نيروهاى مذهبى به دنبال داشت و طبيعى مى‌نمود كه با سقوط ديكتاتور، روحانيان ودين باوران فرصت را مغتنم شمرند و به احياى مجدد ارزشهاى اسلامى بپردازند.