٥. رابطه روحانيت و حكومت‌ ٦. قلمرو دين (حداقلى، حداكثرى يا جامع)
٧. قرائت پذيرى يا عدم قرائت پذيرى دين‌ ٨. اصول‌گرايى يا تساهل در اجراى دين‌ ٩. حقوق بشر غربى يا اسلامى‌ ١٠. حقوق زن و خانواده‌ ١١. تحجر يا روشنفكرى‌ ١٢. استقلال يا وابستگى‌ ١٣. فردگرايى يا جمع گرايى‌ ١٤. حركت انقلابى يا مسالمت آميز قرآن كريم بر اساس معيار ايمان يا عدم آن و خلوص اعتقادى يا آلودگى فكرى، جريان‌هاى پنجگانه زير را مطرح مى‌كند:
١. مؤمنان:
يعنى كسانى كه به خدا و رسول گرامى خدا، محمد بن عبداللَّه صلى اللَّه عليه و آله، انبياء پيشين، كتب آنها، امامان، ملائكه و روز قيامت و آخرت و عدالت خداوند ايمان داشته، از خدا و رسول و اولى الامر اطاعت مى‌كنند، آنان از نعمت هدايت و حيات طيبه برخوردارند. بخش وسيعى از آيات قرآن كريم به معرفى اين جريان اختصاص دارد.
٢. مشركان:
كسانى هستند كه غير اللَّه را عبادت مى‌كنند و به خدايان به جاى خداى واحد معتقد بوده، بت‌ها را شفيع خود قرار داده، با توجه به عدم خلوص اعتقادى، تفكرات انحرافى و عمل به آنها عاقبت بدى در انتظار آنهاست. بخش مهمى از آيات قرآن كريم به معرفى ماهيت جريان مشركان پرداخته است.
٣. منافقان:
كسانى هستند كه اظهار ايمان مى‌كنند اما دروغ مى‌گويند. در مقابل مؤمنان خود را مؤمن معرفى مى‌كنند، اما در خلوت و در ديدار با مشركان‌