ناسيوناليزم است. تأكيد مهندس بازرگان رهبر نهضت آزادى بر بازگشت به قرآن و تجليل از مصدق نيز گوياى همين دو مبنا است. «١» مبناى ليبرال اين شاخه، از كوشش نهضت آزادى و ملى- مذهبى‌ها براى تلفيق اسلام با علم جديد و پاى فشارى بر مفاهيم آزادى و دموكراسى هويدا است.
تلاش مهندس بازرگان براى تبيين علمى اسلام كه در آثارش كاملًا واضح است و به عنوان نمونه اثبات طهارت آب كر از طريق قوانين تجربى در كتاب مطهرات در اسلام، تحليل نوگرا و عصرى دين و تطبيق اسلام با دموكراسى «٢» و تداوم اين نوع افكار از سوى پيروان او، همه حاكى از تأثير مبناى ليبرال در اين شاخه از جريان التقاطى است. ضعف اساسى اين شاخه التقاطى را مى‌توان در دو چيز بر شمرد:
- انفعال، تأثير پذيرى و احساس حقارت در برابر پيشرفت‌هاى دنياى غرب؛ - عدم اعتقاد به جامعيت اسلام.
پيروان جريان مورد نظر، معتقد بودند كه اسلام ناقص است و از اين رو، كوشيدند با استفاده از مكاتب ليبرال و ناسيوناليستى آن را كامل نمايند. اين نكته از پيشنهاد آنان براى عنوان نظام سياسى پس از پيروزى انقلاب اسلامى نيز آشكار مى‌گردد كه در برابر پيشنهاد «جمهورى اسلامى» از «جمهورى دموكراتيك اسلامى» سخن گفتند. كلمه «دموكراتيك» زاييده همان مبناى التقاطى بود والبته با مخالفت شديد رهبر انقلاب اسلامى امام خمينى (ره) رو به رو شد. امام بر «جمهورى اسلامى نه يك كلمه كم و نه يك كلمه زياد» پاى فشرد. «٣» مهندس بازرگان همچنين اعلام كرد كه قرآن حكومت و خلافت را از آن مردم مى‌داند. به اعتقاد وى در هيچ جاى قرآن و سنت نوع و خصوصيات‌