هيئت مؤسس اين حزب را چهارده نفر تشكيل مى‌دهند كه از جمله آنها علاوه بر كروبى، از جواد اطاعت، الياس حضرتى، محمدجواد حق شناس، رسول منتجب نيا و ... مى‌توان نام برد.
مبانى فكرى اين حزب را با توجه به مرامنامه آن در موارد زير مى‌توان برشمرد:
١. انديشه اسلامى، مبتنى بر اسلامِ امام خمينى (ره)؛ ٢. وحدت دين و سياست و نفى سكولاريزم؛ ٣. اسلاميت نظام جمهورى اسلامى؛ ٤. تقويت و دفاع از جمهوريت نظام به عنوان تنها نماد و مظهر عينى مردم سالارى در كنار اسلاميت؛ ٥. قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران به عنوان ميثاق و سند هويت ملى.
تبليغ باورها و ارزش‌هاى دينى و اشاعه فرهنگ اسلامى و ايرانى، توجه به گسترش نظام تأمين اجتماعى و تسرى آن به همه ملت و حمايت از نهاد خانواده و تأكيد بر تعادل در بخش‌هاى سه گانه اقتصادى (دولتى، تعاونى و خصوصى) و توسعه همه جانبه و پايدار از جمله اهداف و سياست‌هاى فرهنگى، اجتماعى و اقتصادى حزب در نظر گرفته شده است.
حمايت از تكثر سياسى (رقابت قانونى احزاب)، آزادى‌هاى مشروع، عدالت اجتماعى و تلاش براى تأمين منافع ملى و دفاع از كيان ايران اسلامى و سياست تنش‌زدايى از جمله اهداف و سياست‌هاى داخلى و خارجى اين حزب بيان شده است.
اعضاى حزب اعتماد ملى كه خود را «اصلاح طلبِ واقع گرا» مى‌دانند به انتقاد شديد از اصول گرايان از يك سو و اصلاح طلبان افراطى (ساختارشكنان و تجديد نظر طلبان) از سوى ديگر پرداخته‌اند.
در اين ميان نقش حجت الاسلام و المسلمين مهدى كروبى در انتقاد به اصلاح طلبان بسيار برجسته بوده است.