كه از تاريخ رويش، پويش و خيزش جريان‌ها اطلاع كافى ندارد، بسيار ضرورى است.
با نگاهى به تاريخ معاصر ايران درمى‌يابيم كه شش جريان سياسى در ايران فعال بوده و حيات سياسى همچنان تحت تأثير آنها قرار دارد. اين جريان‌ها با توجه به عنصر ايدئولوژى و اعتقادات عبارتند از:
١. جريان اسلامى؛ ٢. جريان سلطنت‌طلب؛ ٣. جريان ماركسيستى؛ ٤. جريان ملى‌گراى ليبرال؛ ٥. جريان تركيبى يا التقاطى؛ ٦. جريان روشنفكرى.
بى‌گمان، آرايش كنونى نيروهاى سياسى در ايران، جناح‌ها، صف‌بندى‌ها و ائتلافها، ريشه در پيشينه جريان‌هاى مذكور دارد و بازشناسى صادقانه آنها بر بصيرت سياسى‌مان مى‌افزايد.
كتاب حاضر درصدد است به اختصار، جريان‌هاى شش‌گانه مذكور، مبانى فكرى، مواضع و ديدگاه‌هاى آنها را معرفى كند و عملكرد جريان‌هاى انحرافى، كژى‌ها و ناراستى‌هاى آنها را در حد مقدور بنماياند.
در اينجا لازم است از همه عزيزانى كه در به ثمر رسيدن اين اثر نقش داشته‌اند، بويژه از نويسنده گرامى و همچنين جناب آقاى مهدى نظرپور كه با مطالعه متن، نظر اصلاحى خود را بيان داشتند، سپاسگزارى كنيم.
پژوهشكده تحقيقات اسلامى‌ گروه سياسى‌