انقلاب اسلامى را سامان داد. آيت اللَّه العظمى اراكى در اشاره به اين نقش مى‌گويد:
آقاى خمينى از قم مبعوث شد، در اثر حوزه علميه‌اى كه آقاى حائرى منعقد كرده بود و اين يكى از نتايج آن حوزه بود. «١» آيت اللَّه اكبر هاشمى رفسنجانى درباره تشكيلات گسترده روحانيت و نقش آن در هدايت مردم براى انقلاب اسلامى مى‌گويد:
در جريان اين مبارزه عملًا روشن شد كه روحانيت شيعه در ايران ويژگى‌هاى يك حزب تمام عيار را دارد و فاقد عيوب احزاب است.
زيرا معلوم شد كه يك شبكه گسترده‌اى- كه به طور طبيعى در همه مملكت هست- پايگاهش در مساجد و حسينه‌ها و اماكن مذهبى پراكنده است و زمان‌هاى مناسبش هم، ماه رمضان و محرم و اعياد و وفيات بود كه مردم به طور طبيعى جمع مى‌شدند. روح حاكم بر اين اجتماعات، عاشوراى امام حسين (ع) بود. فكر مبارزه با طاغوت در قيام تاريخى امام حسين (ع) نهفته است. در سخنان امام حسين (ع) و حضرت زينب (س) الهاماتى وجود داشت كه اين افكار را زنده نگه مى‌داشت. اين تشكيلاتى بود كه بودجه‌اش توى خودش بود. نه تنها بودجه‌اى نمى‌برد بلكه بودجه‌اى هم مى‌داد. اصلًا حوزه‌ها را همين مجالس روضه اداره مى‌كرد. براى اينكه هر طلبه‌اى كه به تبليغ مى‌رفت در بازگشت از سفر يك مقدار سهم امام مى‌آورد كه در مجموع يك رقم درشتى بود. از طرفى نقطه بسيار قوى اين تشكيلات‌