تحليلى بر دعاهاى انبيا در قرآن - خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٢٦٥ - دعا وسيله تأمين خواستهها

در حديث قدسى خطاب به موسى عليه السلام فرمود: «هر آنچه مى‌خواهى حتى علف گوسفندت و نمك خميرت را از من بخواه»[١] و به پيامبر فرمود: «به كسانى كه دچار يأس مى‌باشند اخطار داده مبادا غير از خدا از ديگرى درخواست و يا اميدى داشته باشند.»[٢]

در اين نگاه انبيا كه خداوند را قادر و غنى مطلق مى‌دانستند و خود را نيازمند و ضعيف دست نياز به درگاهش دراز نموده و با وسيله قرار دادن دعا از او يارى و كمك مى‌خواستند و خواسته‌هاى خود و يا پيروانشان را در ميان مى‌گذاشتند و از راه دعا كه به قول «امام صادق عليه السلام: دعا كليد بخشش خداوند و وسيله رسيدن به هر حاجتى است،»[٣] آنان به وسيلۀ دعا با پروردگار خود به گفتگو و عرض حال و حاجت مى‌نشستند. مثلاً حضرت لوط براى نجات خود و خانواده‌اش از مفاسد قومش عرض مى‌كند (رَبِّ نَجِّنِي وَ أَهْلِي مِمّا يَعْمَلُونَ‌؛[٤]پروردگارا من و خاندانم را از كردار نامناسب آنها نجات بخش.)

و قوم حضرت موسى عرض مى‌كند: (رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ اَلظّالِمِينَ وَ نَجِّنا بِرَحْمَتِكَ مِنَ اَلْقَوْمِ اَلْكافِرِينَ‌؛[٥]بارالها ما را هدف قوم ستمكار قرار مده و به رحمت خود ما را از شّر كافران نجات بخش.)

در اين دعا حضرت موسى براى همه پيروانشان درخواست نجات و دورى از شر ظالمان را طلب مى‌كند.

٤ - يك قسمت از دعاهاى پيامبران دعاهاى عليه (يعنى نفرين) است كه بعد

[١]- علامه محمد حسين طباطبائى، ترجمه تفسير الميزان، ج ٢، چاپ اول، تهران: بنياد علمى و فكرى علامه طباطبائى، ص ٤٥.

[٢]- علامه محمد حسين طباطبائى، ترجمه تفسير الميزان، ج ٢، ص ٤٦ ذيل آيه ١٨٦ / بقره

[٣]- ابن جعفر محمد بن يعقوب ابن اسحاق كلينى، اصول كافى، ج ٢، پيشين، ص ٤٧٠

[٤]- شعراء / ١٦٩

[٥]- يونس / ٨٥ و ٨٦