و از نويسندگان پرشور و هدفى بوده‌اند، در قرون نخست اسلامى، كتاب‌هايى در اين زمينه نوشته‌اند كه مى‌تواند شيوه‌هاى حكومت جارى آن زمان را روشن سازد «١» نه واقعيت حكومت اسلامى و شيوه‌هاى راستين آن را.

دانشمندان شيعه كه پيوسته در اقليت و تقيه به سر مى‌برده‌اند كمتر به اين مسأله پرداخته‌اند، اگر هم خواسته‌اند به مسائل مربوط به حكومت وارد شوند موضوعاتى از قبيل «جوايز سلطان جائر»، «تصدى از جانب حاكم ستمگر»، را عنوان كرده‌اند تو گويى مقدر است كه پيوسته ظالم بر ما حكومت كند و هيچ‌گاه نبايد به فكر طرح حكومت عادل و دادگر باشيم كه حكومت او مورد رضاى خدا باشد تا به بيان خصوصيات و شرايط آن بپردازيم.

*** پيروان امامان معصوم عليهم السّلام به نام شيعه امامى، پيوسته در دل جوامع اسلامى به صورت يك اقليت ستمديده زندگى مى‌كردند.

______________________________

(١). مانند الأحكام السلطانيه، تأليف ابو الحسن على بن محمد ماوردى متوفاى سال ٤٥٠، اين كتاب براى بار دوم در سال ١٣٨٦ ق چاپ شده است.

الأحكام السلطانيه، نگارش ابو يعلى محمد بن الحسين الفراء، متوفاى سال ٤٥٨ ق.

الاموال، نگارش حافظ ابو عبيده قاسم بن سلام، متوفاى سال ٢٢٤، كه در سال ١٣٨٨ ق منتشر شده است.