إن الحكم إلا للّه أمر ألّا تعبدوا إلّا إيّاه ذلك الدّين القيّم و لكنّ أكثر النّاس لا يعلمون. «١» «حكومت تنها از آن خداست، فرمان داده است كه فقط او را بپرستيد. اين است آيين استوار ولى بيشتر مردم نمى‌دانند».

مقصود از جمله‌ إن الحكم‌ در آيه همان حكومت و فرمانروايى است، به شهادت اين‌كه بعدا پيرامون امر و نهى تشريعى سخن مى‌گويد و مى‌فرمايد:

أمر ألّاتعبداوا إلّا إيّاه.

هرگز مقصود آيه حكومت تكوينى يعنى تدبير و گردانندگى جهان، نيست.

هرچند مقصود از آن در آيه ٦٧ همين سوره‌ «٢» حكومت و ولايت تكوينى است كه بازگشت آن به تدبير جهان است.

همچنين جهت ندارد كه لفظ «حكم» را در آيه كه معنى وسيع و گسترده‌اى دارد در قضاوت و داورى و يا تشريع و قانونگذارى محصور كنيم، بلكه «حكم» در اين آيه داراى معنى وسيع است كه يكى از شئون آن، قضاوت و داورى است، و مقصود از آن‌

______________________________

(١). يوسف/ ٤٠.

(٢). إن الحكم إلّا للّه عليه توكّلت و عليه فليتوكّل المتوكّلون‌، ازاين‌كه دستور مى‌دهد كه در زندگى بر او توكل كنيم مى‌توان حدس زد كه مقصود از آن، ولايت تكوينى خدا است كه بر جهان دارد و توكل با ولايت تكوينى مناسبت دارد.