حكومت اسلامى در چشمانداز ما - سبحانى، شيخ جعفر - الصفحة ١٥٧
گفتن و شنيدن مناسب باشد بلكه در تاريخ طولانى اسلام اين تعاليم عملى شده است.
تاريخ پر افتخار اسلام نشان مىدهد كه روابط مسلمانان با ملل و اقليتهاى مذهبى از همان آغاز پيدايش حكومت اسلامى و استقلال سياسى مسلمانان همواره براساس مسالمت و همزيستى و پيمانهاى دو جانبه بوده و روى همين اصل اقليتهاى مذهبى بدون كوچكترين تعدى و ظلم و فشارى، آزادانه در ميان مسلمانان زندگى مىنمودند و از حقوق مسلم خود بهرهمند بودند.
مسالمت و تسامح مجاهدين اسلام با ملل مغلوب به اندازهاى بود كه اقليتهاى مذهبى وقتى با آنان روبرو مىشدند مسلمانان را از جان و دل مىپذيرفتند تا آنجا كه بعضى از گروههاى رنجيده، سپاهيان اسلام را آزادىبخش و نجاتدهنده آسمانى لقب مىدادند.
«آدم متز» مستشرق معروف در كتاب خود مىنويسد:
«آنچه كه ممالك اسلامى را از اروپاى مسيحى امتياز بخشيده وجود عده زيادى از اقليتهاى مذهبى غير مسلمان است كه در سرزمينهاى اسلامى آزادانه بسر مىبرند، درصورتىكه در اروپاى مسيحى يك چنين چيزى هرگز وجود نداشت و نيز مشاهده مىشود كه كنيسهها و معابد اديان ديگر، همواره در سرزمينهاى اسلامى بهطورى آزاد بودند كه گويا اصلا زير نظر حكومت اسلامى نيستند و اين آزادى