فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧٤ - مطلب چهارم حيات و پاداش برزخ
براى اثبات اين احتمال مىتوان اقتران مقتولين فى سبيل الله به مردگان مذكور كه داراى حيات و رزق برزخى هستند و ذكر رزق را كه دباره ثواب برزخى شهدا وارد شده است به عنوان شاهد بيان كرد.
ولى جمله (لَيُدْخِلَنَّهُمْ) ظاهرا بيان جمله لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ است و ظاهرا مراد از اين مدخل بهشت است و بنابراين رزق حسن از نعمتهاى بهشت خواهد بود و شاهد مذكور ضعيف مىگردد و على هذا نمىتوان آيه مذكور را مورد استدلال قرار داد و الله العالم بكلامه.
٥- كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ (آل عمران ١٨٥).
هر نفسى چشنده مرگ است و مردهايتان را فقط در روز قيامت مىگيريد.
ممكن است يا اين آيه برد و طرف متقابل، بحث و مسله استدلال شود. مثلًا منكرين پاداش برزخى بگويند كلمه (انما) كه براى افاده حصر است مزد برزخى را نفى ند و مشبتين بگويند كه توفيه دادن كامل را گويند يعنى همه مزدتان و كامل آن را تنها در روز قيامت مىگيريد پس مىفهميم كه يك مقدارى از مزد در روز قيامت مىرسد.
ولى مىشود يا وليها جواب داد كه آنچه در برزخ مىرسد مزد و اجر نيست بلكه نتيجه طبيعى اعمال خود اوست و نسبت به خوبان ممكن است مقدارى تفضل باشد[١] و به دسته دوم گفت كه مقدار جزئى از مزد و
[١] . از نظر عقلى اجرت معنى ندارد بلكه همهاش تفضل است ولى قرآن مجيد اجرت( قراردادى) را قبول دارد پس ثبوت اين مفهوم تعبدى مىباشد.