فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧٨ - مطلب چهارم حيات و پاداش برزخ

مخالفت نموده و چنين مى‌فرمايد:

آن‌چه كه از طريق روايت ثابت شده اين است كه ارواح پس از مردن اجساد به دو گونه است يك دسته به سوى ثواب و عقاب منتقل مى‌شوند و يك دسته باطل مى‌شوند و به ثواب و عقاب شعور آگاهى ندارند.

در جاى ديگر مى‌فرمايد: از ائكه هدى (عليه السلام) رسيده است كه هر مرده در قبر عذاب نمى‌شود بلكه از مردگان كسانى معذبند كه كافر محض باشند و هر كسى كه در گذر به نعمت نمى‌رسد بلكه مؤمن خالص الايمان در نعمت است و غير اين دو دسته (از مؤمن و كافر) مورد توجه قرار نمى‌گيرد و همچنين سؤال قبر جز براى همين دو دسته نيست.

دليل شيخ مفيد يكى همان آياتى است كه بر نفى حيات برزخى تبهكاران دلالت دارد و ديگر رواياتى است كه در اين زمينه وارد شده است شماره اين روايات حسب تتبع ناقص نگارنده به پنج مى‌رسد[١] كه سه تاى آن را ابوبكر حضرمى نقل كرده و چهارمى آن را عبدالله بن سنان ولى ابوبكر حضرمى به نظر نگارنده بر اساس قواعد علم رجال ضعيف و يا مجهول است و لذا روايت او كه در حكم يك روايت است از درجه اعتبار و استدلال ساقط مى‌شود.

روايت عبدالله بن سنان به خاطر سهل بن زياد كه در سندان واقع است ضعيف و بى‌اعتبار مى‌شود. تنها روايت پنجم صحيح مى‌باشد كه‌


[١] . ص ١٥٨ و ص ١٦٥ مجلد سوم بحارالانوار، طبع قديم.