فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧١ - مطلب چهارم حيات و پاداش برزخ

و ممكن است اين همان امرى باشد كه مدلول استثناى آيات هفتگانه گذشته بود و از آن بيشتر مطلبى را اثبات ندارد. يعنى زنده شدن در قبر براى فشار و سؤال و امثال آن و سپس مردن.

از جمله آياتى كه اشعار به عدم حيات برزخى دارد آيه ٥٦ سوره دخان است: لا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولى‌. نمى‌چشند در بهشت مرگ را مگر مرگ (اولى را) اگر در برزخ، حياتى براى عامه مؤمنين مى‌بود مناسب بود (الا الموتتين) بفرمايد و نبايد موت دومى را مهمل مى‌گذاشت.

بلى در اصل اين استثنا سؤالى است كه ذكر آن با اجوبه او ربطى به محل بحث ما ندارد.

(فصل سوم) در آياتى كه دلالت بر حيات و ثواب برزخ دارد:

١- وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ‌ (بقره ١٥٤)

براى كسانى كه در راه خدا (چه جهاد و چه دفاع) كشته مى‌شوند نگوييد كه مردگانند بلكه زندگانند و لكن شما آگاهى نداريد.

٢- وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ‌ فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ‌ يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ وَ أَنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ‌ (آل عمران ١٧١- ١٦٩)

آنانى كه در راه خداوند كشته شده‌اند مرده مپنداريد بلكه زندگانى‌اند