رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٥٦ - ٢) تعداد عناصر

تنفس ضرورى است».

اما در نيمه قردن نوزدهم دانشمندان نظريه خود را راجع به اكسيژن از لحاظ تنفس تصحيح كردند؛ چون مسلم شد كه اكسيژن گرچه مايه حيات جانداران است و بين گاز هاى هوا يگانه گازى است كه خون را در بدن تصفيه مى‌كند، اما موجودات جاندار نمى‌توانند اكسيژن خالص را تنفس كنند؛ زيرا سلول هاى جهاز تنفس آنها اكسيد مى‌شود، يعنى با اكسيژن تركيب مى گردد. ساده تر بگوييم سلول هاى جهاز تنفس مى سوزد.

اكسيژن خود نمى سوزد اما كمك به سوزاندن مى‌كند، و وقتى با جسمى كه قابل سوختن باشد تركيب گردد آن جسم مى سوزد، و هرگاه سلول هاى ريه انسان يا جانوران ديگر مدتى اكسيژن خالص تنفس نمايند چون اين گاز ها با آنها تركيب مى‌شود مى سوزند؛ وقتى ريه سوخت صاحب آن مى ميرد، بنابراين بايستى در هوا گاز هاى ديگر هم با اكسيژن وارد ريه انسان و جانوران ديگر شود تا اينكه ريه زنده جانها در اثر تنفس اكسيژن خالص در مدت طولانى نسوزد. و به دين ترتيب معلوم شد كه نظريه جعفر صادق درست است و تمام اجزايى كه در هوا وجود دارد براى تنفس مفيد مى‌باشد و حتى گاز هايى كه به مقدار خيلى كم در هوا وجود دارد براى تنفس لازم است.[١]

به هر حال امروز همه مى‌دانند كه در جهان يك صد دو عنصر وجود دارد،[٢] ولى در قرن اول هجرى و قرن هفتم ميلادى كسى تحمل آن را نداشت، و نظريه جعفر صادق يك نظريه بزرگ انقلاب علمى‌بود، حتى تا قرن هيجدهم ميلادى اروپا ظرفيت تحمل آن را نداشت.[٣]

[١] - ص ٥٩ و ٦٠.

[٢] - بعضى ادعا دارند در عصر ما عناصر از يك صدو بيست تجاوز كرده است.

[٣] - ص ٦٢.