رنگارنگ يا کشکول درويشي - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٤٠ - عذر تقصير به پيشگاه محمد و قرآن توسط پورت

نثرى است موزون و مسجع ... قرآن به عنوان نمونه اعلاى زبان عربى پذيرفته شده و مملو از درخشنده ترين اشكال و محكم ترين تشبيهات است. و با اين كه مبهم و متمايل به بسط و تفصيل است، اما به طور كلى قوى، پرمايه و عالى است، و اين همان معانى است كه نظر گوته (شاعر و دانشمند آلمانى) را به خود جلب كرده و مورتصديق او واقع شده است. وى مى گويد: قرآن اثرى است كه به واسطه سنگينى عبارت آن، خواننده در آغاز رميده مى شود و سپس مفتون جاذبه ى آن مى گردد و بالاخره بى اختيار مجذوب زيبايى هاى متعدد آن مى شود.

سپس در باره ى جامعيت معارف قرآن مى نويسد: قرآن كراراً ايمان به خداى واحد، تسليم در برابر اراده ى او، اطاعت كامل احكام، خير خواهى و بشر دوستى و مسالمت، خود دارى از مشروبات الكلى، حلم و بردبارى، ثواب شهادت در راه خدا ... را ياد آورى مى كند. ولى احكام قرآن منحصر به وظايف دينى و اخلاقى نيست.

«گيبون» مى گويد:

از كنار اقيانوس اطلس تا رود گنگ، قرآن نه تنها قانون فقهى است، بلكه قانون اساسى شامل: نظام قضائى، مدنى، جزائى، اقتصادى، است؛ كتابى است مجموعه قوانين دينى، اجتماعى، مدنى، تجارى، نظامى، قضائى و جزائى.

جان ديون پورت ادامه مى دهد: قرآن مجموعه قوانين از تكاليف زندگى روزانه تا تشريفات دينى، از تزكيه نفس تا حفظ بدن و بهداشت، از حقوق عمومى تا حقوق فردى، از منافع فردى تا منافع عمومى، از اخلاقيات تا جنايات، از عذاب و مجازات اين جهان تا مكافات جهان آخرت، همه را در بر دارد.

پورت سپس به بر ترى قرآن بر انجيل مى پردازد و مى نويسد: قرآن مطابق تحقيقات «كومپ» با انجيل فرق دارد. زيرا انجيل داراى مكتب و روش فقهى‌