جهاد اسلامى در عصر حاضر - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩١ - يك موضوع مهم
در سوره بقره آيه ١٩٠ و سوره نساء آيه ٨٩ اراده شده است بنا- بر اين دليلى بر وجوب قتل مطلق كفار وجود ندارد، خصوصا كه حضرت پيامبر (ص) مشركين مكه را در فتح مكه عفو فرمود. و الله- العالم.
جهاد علاوه بر كسيكه فاقد شروط عمومى- بلوغ، عقل، قدرت- باشد، در چهار مورد ديگر نيز واجب نيست و بعضى از دانشمندان بر آن ادعاى اجماع محصل و منقول نموده است[١]
١- كورى ٢- زمينگيرى ٣- مرضيكه مانع سوار شدن، دويدن باشد. ٤- عجز از تحصيل نفقه راه و سلاح و نفقه عيال.
در سوره توبه چنين آمده است: لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَ لا عَلَى- الْمَرْضى وَ لا عَلَى الَّذِينَ لا يَجِدُونَ ما يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذا نَصَحُوا لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ ... وَ لا عَلَى الَّذِينَ إِذا ما أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لا أَجِدُ ما- أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ... توبه (٩١- ٩٢) در سوره فتح وارد شده است لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ ...
(فتح ١٧)
بر ناتوانان و مريضان و آنانيكه نفقه ندارند و توهم آنها را تجهيز نمىتوانى، و بر كور و لنگت حرجى نيست، حرج به معناى سختى و مشقت است و مىشود كه از آن اين استفاده را نمود كه پنج عذر مذكور در صورتى مسقط وجوب جهاد مىشود كه مستلزم مشقت بر صاحب آنها باشد و الّا وجوب جهاد ساقط نمىشود، و البته بايد متوجه بود كه تعذر جهاد در بعد نظامى آن به خاطر عذرى موجب سقوط وجوب آن در ساير ابعاد سياسى و فرهنگى و اقتصادى و خدماتى آن نمىشود، به هرحال در فرض لزوم، مشقت به علت اين امور و يا بعضى از امور ديگر، آنچه در اينجا گفتيم، مقيد گفتار سابق ما خصوصا گفتاريكه پيرامون آيهى مباركه: انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالًا، داشتيم، مىشود و جنگ ابتدايى در فرض مشقت
[١] ص ١٩ ج ٢١ جواهر الكلام