جهاد اسلامى در عصر حاضر - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٢٧ - فصل يازدهم جهاد با اهل كتاب و بحث جزيه
جهاد ميكند و تنها درباره اهل كتاب مسأله جزيه را بيان ميدارد
٤- جزيه عبارت از يك مقدار مالى است كه اهل كتاب بحكومت اسلامى ميپردازند كه از جنگ جلوگيرى شود و با حفظ عقايد دينى خود زندگانى آرامى داشته باشند و از اطلاق يك روايت صحيح السند-[١] استفاده ميشود كه حكومت اسلامى بجز از جزيه مطالبه زكات و- خمس را از آنان نمىنمايد در حاليكه از مسلمانان زكات و خمس بزور گرفته ميشود و چنانچه اهل كتاب در ميان مسلمانان زندگانى كنند از حقوق اجتماعى و خدمات عمومى نيز برخوردارند. بنابر احتياط واجب مال جزيه بمهاجرين مستحق داده شود و سپس به مجاهدين و اگر مهاجر و مجاهد نبودند در مصالح مسلمين و فقراء صرف گردد. مقدار جزيه موكول بنظر امام مسلمانانست و از نظر شرعى حد ثابتى ندارد، رواياتى كه حد آنرا معين ميكند محمول بر شرايط موجوده آنزمانست و لذا اندازههاى مذكور مختلف نقل شده است و روايت صحيحى دلالت دارد كه تحديد جزيه موكول بنظر امام است و مقدار آن بايد بحدى باشد كه آنان را بترك دين باطل و رجوع به اسلام تشويق نمايد
و نبايد ناچيز باشد كه دادن آن بر آنها هيچ تأثيرى نگذارد[٢] و شايد همين نكته معناى (و هم صاغرون) باشد نه مطالبيكه جمعى از علماى ما عنوان كردهاند كه حتى بعضى از آنها با اخلاق اسلامى منافات دارد.
بهرحال ميشود كه جزيه بحساب افراد باشد و ميشود كه بحساب زمين باشد و ميشود كه بملاحظه هردو باشد و معيار آن اوفق بودن آن بصلاح مسلمانان است و جزيه مذكور ظاهرا سالانه است و اما اينكه در اول
[١] ص ١١٥ ج ١١ الوسايل صحيح محمد بن مسلم بطريق كافى نه به طريق صدوق.
[٢] ص ١١٣ و ص ١١٤ ج ١١ الوسايل و براى اطلاع از نظريات علماى اهل سنت به ص ٥٧٤ تا ص ٥٧٨ ج ١٠ مغنى بن قدامه مراجعه شود