جهاد اسلامى در عصر حاضر - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٧٣ - فصل نوزدهم پيمانها و قراردادها

پيمان‌هاى نظامى، اقتصادى، سياسى ببندد، و واجب است كه به آن پيمان‌ها وفادار باشد. قرآن به علاوه آيات گذشته كه امر به وفا و استقامت به معاهده مى‌نمايد، بطور عموم وفاى به عهد را واجب مى‌گرداند. (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ) اى بالعهود

موضوعاتى كه واجب يا جايز است با كفار مورد مصالحه و معاهده واقع شود و بين طرفين بر آنها ميثاق و پيمان بسته شود، معين و مشخص نيست بلكه وابسته به منافع مسلمين است كه مصاديق آن نيز متغيير و متفاوت است.

نفوذ اين پيمان‌ها، بر مسلمانان، به دو شرط مهم مشروط است يكى آنكه مخالف اصول اسلامى نباشد. دوم اينكه ضررى براى مسلمانان نداشته باشد و مصلحت در عقد آن پيمان باشد. مواثيق امروزى دولت‌هاى حاكم بر كشورهاى اسلامى، بر ملت‌هاى مسلمان نافذ نيست و اساسا آنان صلاحيت و شايستگى اينچنين قراردادها را ندارند.

بهرحال از قرآن مجيد، مفهوم مى‌شود كه التزام به ميثاق و وفاى به عهد بسيار مورد تاكيد خداوند متعال است. در پيمان هاى خصوصى و فردى نيز پايدارى لازم است (المومنون عند شرو- طهم) اگر كافرى در ميدان مبارزه شرط كرد جز همتاى مبارزش كسى ديگرى به كمك مسلمان نبايد، بايد پس از قبولى آن به آن وفادار بود، صاحب جواهر مى‌گويد:" درين حكم خلافى از كس بجز ابن جنيد نيابيدم." او مى‌گويد" دفاع از مؤمنين در مقابل ظالم واجب است لكن اين وجوب مخصوص بغير صورت شرط است، شرطى كهمثل امان دادن باين‌گونه است:

بلى مسلمان اگر از صحنه قتال فرار كرد و كافر او را تعقيب كرد كم مسلمان باو جايز است، چون شرط در حين قتال بودند در حال فرار.[١]

[١] ص ٩٠ ج ٢١ جواهر الكلام