جهاد اسلامى در عصر حاضر - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦٨ - فصل پنجم پايدارى تا چه وقت
اى پيامبر، مومنين را به جنگ تشويق كن، اگر بيست نفر از شما باصبر باشند، بر دوصد نفر (دويست تن) غالب گردند و اگر از شما صد نفر باشند بر هزار نفر از كفار بيرون آيند به سبب اينكه كفار مردم نافهمند[١] فعلا خداوند (كار را) بر شما سبك نمود و دانسته است كه در (روحيات) شما ضعف پديدار گشته پس اگر از شما صد نفر باصبر باشند بر دو صد نفر و اگر از شما هزار تن باشند بر دو هزار (تن از دشمن كافر) باذن خدا پيروز گردند و خدا با صابرين است.
از جمله خفف الله عنكم (خدا بر شما تخفيف رواداشت و سنگينى را از شما برطرف ساخت) دانسته مىشود كه پايدارى در فرض زيادتى دشمن از دوبرابر واجب نيست، در رابطه با اين مطلب چند فرعى وجود دارد كه به پارهى از آنها اشاره مىكنيم:
١- اطلاق آيه شامل جهاد ابتدايى و دفاعى هردو مىشود و ايراد بعضىها به شمول آيه نسبت به قسم دوم ضعيف است.
٢- خارج شدن از يك موضع قتال به منظور استقرار در موضع بهتر و يا به منظور پيوستن به جمعى از مجاهدين در ادامه جهاد و يا براى انجام كار ضرورى از قبيل آوردن آب و غذا خوردن و امثال آن فرار گفته نمىشود. و نيز اگر مجاهد يقين كند كه كشته مىشود، مىتواند براى حفظ جان خود به طور موقت ميدان قتال
[١] اگر مراد از نفهمى، عدم اعتقاد به خدا و روز قيامت و ثواب و عقاب باشد، به اهل كتاب را شامل نمىشود و اگر مراد از نفهمى آشنا نبودن به تاكتيكهاى جنگى باشد، كفار فهميده را شامل نمىشود، ظاهرا مراد شق اول باشد، زيرا كفار عصر پيغمبر اكرم( ص) از مسلمانان آن دوره از نظر آشنايى به مسايل جنگ عقبتر نبودهاند.