جهاد اسلامى در عصر حاضر - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٢٦ - فصل يازدهم جهاد با اهل كتاب و بحث جزيه
نگارنده دليلى براى فتواى مذكور نيابيده است لذا بر اطلاق آيه مباركه اعتماد نموده مطلق اهل كتاب- حتى غير از يهود و نصارى را مستحق قبول جزيه ميدانم، و ميشود كه اين حكم را از روايات وارده در حق مجوس نيز استنباط نمود و الله العالم.
٢- نوشتهاند كه جزيه از مردان عاقل و بالغ گرفته ميشود، زنان و اطفال و ديوانگان از آن معافند، ولى اگر ديوانه عاقل شد و يا صغير بالغ شد بايد جزيه را بدهد وگرنه كافر حربى محسوب خواهد شد نه ذمى، ولى بعقيده بعضى از فقها كشتن او جايز نيست بايد او را بجاى امنى رسانيد چون تاكنون در امان پدرش داخل بوده است. بهرحال درباره اطفال بعضى از روايات و فتاوى- ديگرى نيز وجود دارد.
٣- اين قدامه حنبلى به پيروى ماتن كتابش ميگويد از اهل كتاب و مجوس جزيه قبول ميشود ولى از غير آنان مانند بتپرستان و ساير كفار جزيه قبول نميشود و حتما بايد اسلام آورند[١] و استدلال اين دانشمند بر مذهبش مستدل و روشن است، او اين فتواى خود را بظاهر مذهب (شايد مذهب حنبلى) و مذهب الشافعى نسبت داده است و از احمد[٢] نقل نموده كه جزيه از تمام كفار بجز بتپرستان (عبدة الاوثان) عرب پذيرفته ميشود. و از امام ابو حنيفه نيز همين مذهب را نقل كرده لانهم يقرون على دينهم بالاسترقاق فيقرون ببذل الجزية كالمجوس. و از مالك حكايت شده كه جزيه از جميع كفار بجز كفار قريش قبول ميشود.
در فقه اماميه مسلم است كه جزيه تنها از يهود و نصارى و مجوس پذ- يرفته ميشود و از غير آنان جز اسلام پذيرفته نميشود. ولى بنظر نگارنده اگر اهل كتابى غير از اينان يابيده شوند باز هم از آنان- جزيه پذيرفته ميشود. بهرحال اين نظر شيعه كه مذهب شافعى و اتباع مذهب حنبلى هم است مطابق ظاهر قرآن است كه امر به
[١] ص ٣٨٧ ج ١٠ مغنى.
[٢] گويا حنبليها فتواى امام خود را درين مورد رد كردهاند.