مرحوم علامه مجلسی، پس از نقل زیارتی از پیامبر٦ ـ که پس از این نقل خواهیم کرد (زیارت مشابه پنجم) ـ اشاره می‌کند که در «نسخة قدیمة من مؤلفات بعض اصحابنا» این زیارت را با اختلافات
بسیار نقل کرده است. وی سپس به نقل این زیارت پرداخته است. در این زیارت هم تعابیر زیارت مورد بحث، با زیادات بسیار، نقل شده است. ما برای نمونه به نقل قطعه مشابه این زیارت با بندهای سوم تا پنجم می‌پردازیم:

أشهد أنّک قد بلّغت الرسالة و ادّیت الامانة و نصحت لامتک و دعوت الی سبیل ربک بالحکمة و الموعظة الحسنة و جاهدت فی الله حق جهاده و عبدت الله مخلصاً حتی اتاک الیقین و انّک صدعت بامر ربّک و ادّیت الّذی کان علیک من الحق و انّک قد رؤفت بالمؤمنین و غلظت علی الکافرین.

[٤] فبلغ الله بک اشرف محل المکرمین و ارفع درجات المرسلین و صلی الله علیک و علی آلک الطاهرین.

[٥] الحمدلله الّذی استنقذنا بک من الشرک الی الاسلام و من الکفر الی الایمان و من الضلالة الی الهدی...[١]

در این زیارت نیز «دعوت الی سبیل ربک» قبل از «بالحکمة و الموعظة الحسنة» به جملات زیارت افزوده شده است.

سرچشمه زیارت‌ها

همچنان که مرحوم فیض کاشانی در الوافی اشاره فرموده،[٢] تعبیر مورد بحث ما برگرفته از آیه شریفه: Gادْعُ إِلَى‌ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمـَوْعِظَةِ الْحـَسَنَةِF[٣] است.

بی‌تردید، در عبارت روایت معاریة بن عمار افتادگی رخ داده و عبارت صحیح به شکلی است که مرحوم صدوق در کتاب من لایحضره الفقیه بدون انتساب به روایت آورده است. وی همین زیارت را با همین ترتیب نقل کرده و تنها پس از «حتی اتاک الیقین»، عبارت: و دعوت الی سبیل ربّک را افزوده است.[٤] با این افزوده مشکل زیارت به آسانی حل می‌گردد.

البته چنانچه جمله «عبدت الله مخلصا حتی اتاک الیقین»؛ همچون دو زیارت مشابه دیگر (زیارت دوم و سوم)، مؤخر آورده شود، عبارت سلیس‌تر می‌گردد.

[١]. در بحارالانوار «قد رؤفت بالمؤمنین» ذکر شده است که همین امر صحیح به نظر می‌آید، این قطعه از آیه شریفه Gلَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَاعَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُم بِالْمـُؤْمِنِينَ رَؤُوفٌ رَحِيمٌF [سوره توبه، آیه١٢٨] برگرفته شده است.

[٢]. اقبال، ص٦٠٤ و به نقل از آن در بحارالانوار، ج١٠٠، ص١٨٣.

[٣]. بحارالانوار، ج١٠٠، ص١٦٩.

[٤]. الوافی، ج١٤ (الجزء الثامن، القسم الثالث)، ص١٣٤٩.