در بند هفتم، «الفضل و الفضیلة» افزوده شده و جابه‌جایی بین الوسیلة و الدرجة رخ داده و به جای «الدرجة من الجنة»، الدرجة الرفیعة ذکر شده که احتمالاً یکی از آنها تحریف لفظی دیگر به جهت شباهت آنها در کتابت است.

در بند نهم، صلواتی افزوده شده، و تعبیر «یا سیدنا» و «باهل بیتک» و «تعالی» اضافه شده است.

مقایسه بند سوم دو زیارت

در بند سوم، یک جابه‌جایی مهم در جملات صورت گرفته است؛ جمله: «عبدت الله مخلصاً حتی اتاک الیقین» به آخر بند منتقل شده است.

بدین ترتیب، می‌توان جار و مجرور را متعلق به فعل «جاهدت» دانست و یا آن را به هر سه فعل «بلغت» و «نصحت» و «جاهدت» مرتبط ساخت؛ بدون این‌که با مشکل فاصله افتادن بین فعل و جار و مجرور روبه‌رو شویم.

زیارت‌های مشابه دیگری وجود دارد که توجه به آنها برای حل درست این اشکال لازم است.

زیارت مشابه سوم

مرحوم سید بن طاوس زیارت دیگری از امام صادق٧ نقل کرده که در زیارت پیامبر اکرم٦ از راه دور خوانده می‌شود و قطعات چندی از آن با قطعات زیارت بالا شباهت دارد، بویژه با سه قطعه سوم تا پنجم که در اینجا نقل می‌کنیم:

اشهد یا رسول‌الله مع کل شاهد و اتحملها عن کل جاحد انّک قد بلّغت رسالات ربک و نصحت لامتک و جاهدت فی سبیل ربک و صدعت بامره و احتملت الأذی فی جنبه و دعوت الی سبیله بالحکمة و الموعظة الحسنة الجمیلة و ادّیت الحقّ الّذی کان علیک و انک قد رؤفت علی المؤمنین [بالمؤمنین][١] و غلظت علی الکافرین و عبدت الله مخلصاً حتی اتاک الیقین.

[٤] فبلغ الله بک اشرف محل المکرّمین و اعلی منازل المقربین و ارفع درجات المرسلین حیث لا یلحقک لاحق و لا یفوقک فائق و لا یسبقک سابق و لا یطمع فی ادراکک طامع.

[٥] الحمدلله الّذی استنقذنا بک من الهلکة و هدانا بک من الضلالة و نورنا بک من الظلمات [الظلمة]...[٢]

این زیارت عبارت‌های چندی بر زیارت مورد بحث افزوده دارد که از محل بحث ما برکنار است، نکته مهم در این زیارت، افزودن «دعوت الی سبیله» پیش از بالحکمة و الموعظة الحسنة است، و مؤخر آوردن «عبدت الله مخلصاً حتی اتاک الیقین»؛ همچون زیارت روز شنبه.

[١]. در حاشیه الکافی، ج٤، ص٥٥٠ این مطلب به نقل از مرآة‌العقول ذکر شده، ولی چنین مطلبی در مرآة‌العقول ذکر نشده است، بلکه در الوافی، ج١٤ (الجزء الثامن، القسم الثالث)، ص١٣٤٩ آمده است، در ادامه کلام ایشان سخنی آمده که پس از این به آن اشاره خواهیم کرد.

[٢]. جمال‌الاسبوع، ص٢٩.