ان رسول‌الله٦ صلّی بالناس الصبح ذات یوم فنظر الی شاب فی المسجد و هو یخفق و یهوی برأسه، مصفراً لونه، قد نحف جسمه و غارت عیناه فی رأسه، فقال له رسول‌الله٦: کیف اصبحت یا فلان؟ قال: اصبحت یا رسول‌الله! موقناً. فتعجب رسول‌الله٦ من قوله، و قال: إن لکل یقین حقیقة (علامة) فما حقیقة یقینک؟ قال: ان یقینییا رسول‌الله! هو الذی أحزننی و أسهر لیلی و أظمأ هواجری، فعرفت نفسی عن الدنیا و ما فیها؛[١]

روزی رسول خدا٦ نماز صبح را با مردم گزارد؛ جوانی را در مسجد دید که خود را تکان می‌داد و سرش را [بالا و] پایین می‌آورد و رنگش زرد بود؛ جسمش لاغر شده بود و چشمانش در سرش فرو رفته بود. رسول خدا٦ به او گفت: ای فلانی، چگونه شب را به صبح رساندی؟ عرض کرد: ای رسول خدا، با یقین صبح کردم. رسول خدا از سخنش در شگفت شد و فرمود: هر یقینی حقیقتی (علامتی) دارد، حقیقت یقین تو چیست؟ عرض کرد: یقین من آن است که مرا غمگین ساخت تا حدی که شبم را بی‌خواب نمود و نیم روزم را تشنه کرد، خود را از دنیا و آنچه در آن است، فارغ بال کردم.

امیرمؤمنان در توصیف پارسایان می‌فرماید:

عظم الخالق فی انفسهم فصغر ما دونه فی اعینهم؛

آفریننده در پیش آنان بزرگ است و هر آنچه غیر اوست، در چشمشان کوچک.

وقتی که دنیا در چشم مردم کوچک به شمار آید، قلب ایشان را به سوی خود نمی‌کشد و دل در گرو خدا باقی می‌ماند؛ اگرچه جسمش در بازارها، مجامع و محافل با مردم باشد.

٤ ـ ٣. معیارهای شرعی بریدن از دنیا

پیوند با خدای تعالی انسان را از دنیا می‌برد و تعلق به دنیا باعث بریدگی انسان از خدا می‌شود.

اینجا، همچنین پرتگاه قابل تأملی از پرتگاه‌های سقوط و انحراف است و باید برای آن‌که در
انحرافی که برخی از صوفیان در آن افتاده‌اند، واقع نشویم، چند نکته را یادآوری کنیم. در اینجا دو حقیقت وجود دارد:

حقیقت اول. پیوند با خدا، با همنشینی با مردم و معاشرت با آنها تعارضی ندارد، بلکه با دلبستگی به دنیا ناسازگاری دارد. ممکن است انسان در دنیا و اجتماع زندگی کند و به زندگی روزمره بپردازد، اما در همان هنگام هیچ دلبستگی به دنیا نداشته باشد. علامت دلبستگی، ناراحتی و شادی است؛ ناراحتی به خاطر از دست دادن دنیا و خوشحالی از آنچه در دنیا روزی آن کرده است. خداوند متعال می‌فرماید:

Gقُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّـهِ رَبِّ الْعَالَمِينَF؛[٢]

تا به خاطر آنچه از دست داده‌اید اندوهگین نباشید و از آنچه به شما داده شده شادمان نشوید.

[١].معجم الحدیث النبوی، ش٤٧٣.

[٢].اصول الکافی، ج٢، ص٤٤.