علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤٧ - روايات اهلبيت در منابع اهلسنت
منظری خاص جايگاه ويژهای نزد اهلسنت دارد كه پيش از ورود به موضوع لازم است ويژگيهاي منابع بررسيشده در اين پژوهش بازگو گردد.
آشنايی با منابع پژوهش
اين پژوهش بر اساس كتابهاي مسند احمد بن حنبل، صحيح البخاري، صحیح مسلم، سنن ابنماجه، ابوداود، ترمذي، نسايي و دارمي، المستدرک حاكم نيشابوري، سنن بيهقي و كنزالعمال سامان يافته است. مسند احمد جامعترين مسندی است كه از عهد قديم باقی مانده و حاوی دهها هزار حديث در موضوعات مختلف است.[١] دربارة ميزان اعتبار احاديث مسند سه ديدگاه عمده در ميان دانشمندان مطرح است: دستة اول، همة روايات مسند را حجت میدانند. خاستگاه اين ديدگاه سخنان احمد بن حنبل و برخی از دانشمندان ديگر دربارة احاديث اين كتاب است؛[٢] برای مثال وی، در سفارشهای خود به فرزندش، عبدالله، گفته است:
احتفظ بهذا المسند فإنه سيكون اماماً؛[٣]
از اين مسند مراقبت كن كه به زودی راهنمای مردم خواهد شد.
دستة دوم بر اين باورند كه در مسند احمد روايات صحيح، ضعيف و موضوع نيز وجود دارد كه ابنجوزی و حافظ عراقی از اين دستهاند.[٤] دستة سوم بر اين باورند كه روايات مسند از نوع صحيح و ضعيف و نزديک به حسن است. ابوعبدالله ذهبی، ابنحجر عسقلاني، ابنتيميه و سيوطی از طرفداران اين ديدگاه هستند.[٥]
به هر حال، برخی از دانشمندان اهلسنت مسند احمد بن حنبل را در رديف سنن اربعه قرار داده و اعتباری فراتر از ساير مسانيد برای آن قایل شدهاند.[٦]
صحیح البخاری يكی از جوامع حديثی اهلسنت است كه دربارة ميزان اعتبار روايات آن اختلافي ميان دانشمندان اهلسنت نيست و عموم اهلسنت بر اين باورند كه اين كتاب صحيحترين كتاب حديثی و پس از كتاب خدا، معتبرترين كتاب است.[٧]
صحيح مسلم نيز دومين كتاب از كتابهاي ششگانة حديثی اهلسنت است كه جايگاه ويژهای نزد اهلسنت دارد. نووی گويد:
[١]. المقالات والفرق، ص١١٥.
[٢]. كمال الدین وتمام النعمة، ص٥٥.
[٣]. خاندان نوبختی، ص٩٩.
[٤]. حیات فكری و سیاسی امامان شیعه:، ص٥٧٣.
[٥] دانشجوي كارشناسي ارشد علوم قرآن و حديث دانشگاه قم.
[٦]. جوامع حديثي اهلسنت، ص٤٩.
[٧]. براي نمونه ر.ك: الحديث و المحدثون، ص٣٧١ و ٣٧٢؛ علوم الحديث و مصطلحه، ص٣٠٦.