صحيفه امام - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٩٦ - ويژگيهاى تعليم و تعلم در قرآن و حديث
علمى، يك مطلبى است كه در قرآن كريم، در احاديث اولياى خدا از رسول اكرم تا ساير ائمه هدى، همه جا ذكر از اين قضيه بوده است، و تجليل از مقام علما به معناى وسيع و وادار كردن به اينكه بايد علم را بياموزند اگر چه در چين باشد،
اطْلُبوُا الْعِلْمَ وَ لَوْ بِالصّينْ [١] و اين مثل است. يعنى اگر علم را هم از يك كشورهايى كه دور افتادهاند و از اسلام هم اطلاعى ندارند، لكن از علمشان استفاده بايد كرد. و از مهد تا لحد،
اطْلُبوُا الْعِلْمَ مِنَ الْمَهْدِ الَى الَّلحْدْ [٢] از وقت تولد تا آخر، كه باز اين يك تأكيدى است بر اينكه مسأله تعليم و تعلم انحصار به يك سنين خاصى ندارد، و هيچ كس هم مستغنى از آن نخواهد بود. علم يك حقيقت غير متناهى است، و انسان اگر در تمام عمر هم تحصيل علم را بكند باز به آخر نرسانده است. و لهذا سزاوار است كه انسان در تمام مراحل عمر مشغول تحصيل علم باشد. يعنى همه محتاجيم به اينكه از يكديگر چيز ياد بگيريم. همه محتاج به تعليم و تربيت علمى هستيم. هيچ وقت نيست كه انسان از اين مستغنى بشود. و كسى كه بخواهد خودش را بسازد در جهت علم، نبايد در يك حدى كه رسيد بگويد اين بس است. كسى كه اين معنا را توهم كند كه اين مقدار بس است. اين، ادراك نكرده است ماهيت علم را. علم يك معنايى است، يك حقيقتى است در هر رشتهاى، كه آخر ندارد، غير متناهى است. از اين جهت، ما بايد در تمام مدت عمرمان علم را تحصيل كنيم. مطالعات را داشته باشيم و ديگران را تربيت كنيم. تربيت علمى كنيم و سطح معلومات مردم را بالا ببريم. و در يك كشورى كه در اين جهت كامياب نبوده است، حالا كه ما و شما و آقايان متصدى اين امر هستيم، بايد هم نهضت سوادآموزى توسعه داشته باشد و همه شركت كنند. كسانى كه سواد ندارند شركت كنند، تا آنها را ببرند به حدى كه براى خودشان بتوانند مسائلى را بفهمند. و هم از كودكستان تا دبيرستان تا بالاتر و دانشگاه، بايد تحصيلات را تحكيم كنند. و همچو نباشد كه دنبال اين باشند كه يك سندى دست بدهند يا يك سندى بگيرند، يك مدركى داشته باشند. خود علم را تعقيب كنند. و حتى اساتيد دانشگاه هم محتاج به تعليم و تعلم هستند، و همين طور در
[١] «
اطْلُبوُا الْعِلْمَ وَ لَوْ بِالصّينْ
- دانش را فرا گيريد، اگر چه در چين باشد»
[٢] «
اطْلُبوُا الْعِلْمَ مِنَ الْمَهْدِ الَى الَّلحْدْ
- دانش را از كودكى تا زمان مرگ بياموزيد». ز گهواره تا گور، دانش بجوى.