پس اى فرزند عزيزم! كه خداوند تو را با ذكر خود مطمئنّ القلب فرمايد، نصيحت و وصيّت پدر سرگشته و حيرت زده‌ات را بشنو و به اين در و آن در براى رسيدن به مقام و شهرت و آنچه مورد شهوات نفسانيه است مزن، كه به هر چه برسى از نرسيدن به ما فوق او متأثّر مى‌شوى و حسرت بالاتر را مى‌برى و ناراحتى‌هاى روحيت افزون مى‌شود؛ اگر گويى: تو خود چرا به خود اين نصيحت را نكنى؟ گويم:

انْظُرْ إلى‌ ما قال، لا إلى‌ مَنْ قال‌ [١]

اين حرف صحيح است، اگر چه از مجنونى يا مفتونى صادر شود، در قرآن كريم پس از آن كه مى‌فرمايد: «آنچه مصيبت در زمين و در نفوس شما وارد مى‌شود قبلًا ثبت است در كتاب» [٢] گويد: لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ [٣] انسان در اين عالم در معرض تحولات است، گاهى مصيبت‌هايى بر او وارد مى‌شود و گاهى دنيا به او رو مى‌آورد و به مقام و جاه و مال [و] منال و قدرت و نعمت مى‌رسد و اين هر دو پايدار نيست، نه آن كم و كاستى‌ها و مصيبت‌ها تو را محزون كند كه عنان صبر از دستت برود، كه گاه شود آنچه مصيبت و كمبود است براى تو خير و صلاح باشد: عَسى‌ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ‌ [٤] و در اقبال دنيا و رسيدن به آنچه شهوات اقتضا مى‌كند خود را مباز و تكبّر و فخر بر بندگان خدا مكن كه بسا باشد كه آنچه را خير مى‌دانى شرّ باشد براى تو.

پسرم! آنچه مورد نكوهش و سرمايه و اساس شقاوت‌ها و بدبختى‌ها و هلاكت‌ها و رأس تمام خطاها و خطيئه‌ها است حبّ دنيا است كه از حبّ نفس نشأت مى‌گيرد. عالم ملك مورد نكوهش نيست بلكه مظهر حق و مقام ربوبيّت او است و مهبط ملائكة اللّه و مسجد و تربيت گاه انبيا و اوليا- عليهم سلام الله- است و عبادتگاه صُلحا و محلّ جلوه‌

[١] «به گفته بنگر، نه به گوينده». غرر الحكم و درر الكلم ١: ٣٩٤/ ١١

[٢] سوره حديد، آيه ٢٢: ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها

[٣] سوره حديد، آيه ٢٣: تا هر گز بر آنچه از دست شما رود دلتنگ نشويد، و به آنچه به شما رسد دلشاد نگرديد و خداوند دوستدار هيچ متكبّر و خودستايى نيست‌

[٤] سوره بقره، آيه ٢١٦: چه بسا چيزى را ناگوار شماريد در حالى كه براى شما خير است.