باشند. و بحمد اللَّه در اين دو- سه ساله شماها اثبات كرديد، جوانهاى ما اثبات كردند كه مى‌توانند خودشان عمل بكنند و شما مطمئن باشيد كه در دراز مدت شما همه كار مى‌توانيد بكنيد. و اميدوارم كه مغزها را به كار بيندازند و آن خوف‌هايى كه ايجاد كرده بودند در كشور ما، آن را هم كنار بگذاريد و با شجاعت وارد بشويد و كار خودتان را انجام بدهيد. همان طورى كه با شجاعت ابرقدرتها را خارج كرديد با شجاعت در فرهنگ خودتان كار بكنيد و در كارهاى خودتان، خودتان عمل بكنيد و اتكاى خودتان را هر روز به خارج كم بكنيد، و يك وقتى برسد كه هيچ اتكا به خارج، ما نداشته باشيم. همه چيز خودمان را خودمان تهيه كنيم، ان شاء اللَّه. و يكى از امور ديگرى هم كه باز من گفته‌ام اين است كه ما را جورى بار آورده بودند كه يا بايد فرنگى مآب باشيم يا هيچى. يك نفر جوان، يك نفر خانم اگر سر تا پايش فرنگى مآب است، اين معلوم مى‌شود خيلى عالى مقام است و چنانچه مثل ساير مسلمانهاست، اين خيلى عقب افتاده است. عقب افتادگى و جلو رفتن را به اين مى‌دانستند كه فرنگى مآب باشد؛ يعنى، فرض كنيد فرم لباسش چه جور باشد. فرم كفشش چه جور باشد، يا- مثلًا- هر چه كه از خارج مى‌آيد صرف بكند.

مصرفى بار آوردند ما را، براى همين جهت، ما را مصرفى بار آورده‌اند. امثال «تقى زاده» [١] كه در اين ايران يك وقتى قدرت داشته‌اند، تقى زاده گفته بود كه ما بايد سر تا پامان انگليسى باشد يا فرنگى باشد و بايد اين طور باشيم تا اينكه آدم بشويم. آدم بودن را به كلاه و كفش و لباس و بزك و امثال ذلك مى‌دانستند. و آن چيزى كه تعليمات انبيا بود كه انسان را با تقوا، قدرت تقوا، قدرت انسانيت، با علم، با عمل، آنها را اين طور مى‌دانستند. ميزان انسانيت را تقوا و علم مى‌دانستند. اينها به جورى كرده بودند كه بين ماها اين طور- بين خودشان اين جور نيست- بين ماها اين طور جلوه داده بودند كه آدم اگر بخواهد پيشرفته باشد، حرف وقتى مى‌زند به حرف خود مادرى‌اش نزند، وقتى صحبت مى‌كند در هر چند كلمه، دو- سه تا كلمه انگليسى هم باشد، دو- سه تا كلمه فرض كنيد

[١] از رجال سياسى معروف از دوران مشروطيت تا محمد رضا پهلوى. وى از رجال فراماسونرى و نيز طرفدار انگلستان بوده است.