آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٤ - شرایط مشفوعٌ له

این است که میفرماید «وَ لا یشْفَعونَ الّا لِمَنِ ارْتَضی» [١] و آن مربوط به صلاحیت [شخص مورد شفاعت است] که در اینجا هم کلمه «وَ هُمْ یعْلَمون» اشاره به آن بود. آیا کسی که شفاعت درباره او صورت میگیرد شرایطی دارد یا شرایطی ندارد؟ البته شرایطی دارد. همه شرایطش را هم برای ما بیان نکردهاند و نمیشده هم بیان کنند برای اینکه مسائل مربوط به شفاعت و مغفرت مسائلی است که مردم درباره آن باید در حال خوف و رجا باشند، ولی اجمالًا این مقدار بیان شده است که از کسی شفاعت میشود که اصل ایمانش مورد پسند باشد، دینش مورد پسند باشد، یعنی از مشرک شفاعت نمیشود. آن کسی که از او شفاعت میشود حداقل این است که خود او موحد باشد و مشرک نباشد، چون شفاعتِ آنجا همان مغفرت الهی است و ما در آیه قرآن میخوانیم: «انَّ اللَّهَ لا یغْفِرُ انْ یشْرَک بِهِ وَ یغْفِرُ ما دونَ ذلِک» [٢] شرک قابل مغفرت نیست و بنابراین از مشرک به هیچ وجه شفاعت نمیشود.

اینجا که ما داریم که [فقط] از موحد [شفاعت میشود] پس مسلّم یک شرطش ایمان به توحید است. حال ایمان به رسالت و نبوت و همچنین ایمان به امامت و ولایت چطور؟ آیا این هم شرط است یا شرط نیست؟ اگر این ایمانها نباشد از روی کفر و عناد، یعنی کسی نبوت رسول اکرم صلی الله علیه و آله یا امامت امیرالمؤمنین علیه السلام بر او عرضه شده است و با اینکه حقیقت را درک کرده عناد ورزیده است، نه، [شفاعت] شامل چنین کسی نمیشود. ولی اگر ما فرض کنیم افرادی باشند که فاقد اینها هستند اما از روی قصور نه از روی تقصیر، شفاعت آنها مانعی ندارد و در احادیث ما هم این مطلب وارد شده است. حدیث معروفی هست، شاید

[١]. انبیاء/ ٢٨.