آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١ - عمل غیر مسلمان
بحث کردهایم، عرض کردهایم که غیر مسلمانانی که قاصرند نه مقصر (یعنی اگر مسلمان نیستند به دلیل این است که دستشان نرسیده، نه اینکه به آنها عرضه شده و تعصب و عناد و لجاج ورزیدهاند) ولی آن سلامت روح خودشان را در آن حد حفظ کردهاند که اگر حقیقت بر آنها عرضه میشد با آن نمیجنگیدند هرگز خداوند اینها را عذاب نمیکند چون تقصیری نکردهاند. اینها را به اصطلاح فقهی میگویند «قاصر». ولی اگر انسان رسید به آنجا که حق و حقیقت بر او عرضه بشود و وی عنادی، تعصبی، لجاجی، استکباری بورزد [معذب خواهد بود.] این است که قرآن همواره کلمه «کفر» میآورد که به معنی عناد ورزیدن است، کلمه «استکبار» میآورد، کلمه «جحود» میآورد. آیا هر کسی که به پیغمبر ما ایمان نداشته باشد لزوماً اهل جهنم است؟
جوابش این است: [آیا] ایمان ندارد به دلیل اینکه بر او عرضه نشده است و بدون تقصیر ایمان ندارد، یا ایمان ندارد از راه اینکه در تحصیل حقیقت کوتاهی کرده، یا حقیقت عرضه هم شده معذلک تعصب و لجاج ورزیده؟ اگر قسم دوم باشد قطعاً اهل جهنم است، ولی قسم اول این جور نیست، «قطعاً» نمیشود گفت، چون اصلًا روح و حقیقت [ایمان تسلیم و عدم عناد] است. انسان قاصر را که حجت بر او تمام نشده است خداوند متعال عذاب نمیکند: «وَ ما کنّا مُعَذِّبینَ حَتّی نَبْعَثَ رَسولًا» [١] ما هرگز قومی را عذاب نمیکنیم پیش از آنکه حجت را بر آن مردم تمام کرده باشیم.
وای به حال کسی که حجت بر او تمام بشود! همچنین کسانی که ولایت ائمه را قبول ندارند، دو جورند: [آیا] عرضه شده است و مخالفت کردهاند یا عرضه نشده است؟
بوصیری یک شاعر مصری قرن هفتم است؛ قصیدهای دارد به نام
[١]. اسراء/ ١٥.