آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٧ - عالم، کتاب حق تعالی

میگوید؟

میخواهد بگوید این هم کتاب خداست، آن هم کتاب خداست. همین طور که این، حروف و الفاظی است دارای معانی، آنها هم حروف و الفاظی هستند دارای معانی، پس کوشش کنید که به معنای آنها پی ببرید. یک شعری هست که در کتب فلسفه ذکر میکنند، خطاب به خداوند میگوید:

همه ما به منزله عبارت و لفظ هستیم و معنی تویی، ای کسی که مغناطیس قلبها هستی.

معنی معانی، آن که از همه معنیها معنیتر است خود خداوند متعال است. چرا به عیسی بن مریم گفته میشود «کلمه» (بِکلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسیحُ) [١]؟ عیسی که یک انسان است، چرا به او «کلمه» گفته میشود؟ به اعتبار اینکه معنی دارد، پر از معنی است.

چرا ما نسبت به ائمه میگوییم «الکلماتُ التامّات» یا خودشان فرمودهاند: «نَحْنُ الْکلِماتُ التّامّات» ما کلمههای کامل و تمام هستیم؟ [چون پر از معنی هستند.] اینجا میفرماید: در آسمانها و زمین آیاتی است برای اهل ایمان. نکتهای در بعضی تفاسیر مثل تفسیر المیزان آمده است، میگویند که در قرآن بعضی جاها این جور آمده که «در خلقت آسمان و زمین آیه است» و بعضی جاها آمده: «خلقت آسمان و زمین آیه است»، آیا اینها تفاوت دارد؟ میگویند بله، قرآن گاهی میگوید که اصلًا این آسمان آیه است، زمین آیه است، یعنی این مجموع دستگاه را به منزله یک آیه تلقی میکند، ولی گاهی میگوید در این آسمان آیات است، میخواهد بگوید این

[١]. آل عمران/ ٤٥.