لَایاتٍ لِقَوْمٍ یتَفَکرونَ» در این مطالبی که ما گفتیم خیلی نشانهها و علامتها هست اما برای مردمی که اهل تفکر باشند یعنی اندیشههای خودشان را به کار بیندازند، بر علم خودشان بیفزایند، دقت کنند، تأمل کنند؛ خیلی مطالب از اینها در مییابند؛ یعنی اینها که ما میگوییم، فهرست مطالب است و اجمال میگوییم برای اینکه شما را به راه بیندازیم، بعد شما بروید از راه علم و فکر حقایقی در این زمینهها به دست بیاورید.

«قُلْ لِلَّذینَ امَنوا یغْفِروا لِلَّذینَ لایرْجونَ ایامَ اللَّهِ لِیجْزِی قَوْماً بِما کانوا یکسِبونَ».

عرض کردیم که این آیات در مکه نازل شده است و در مکه کفار قریش مسلمین را خیلی اذیت میکردند و آزار میدادند، انواع آزارها، آزار روحی و آزار جسمی، و آزارهای روحیشان شاید بدتر از آزارهای جسمی بود. افرادی که به حقیقتی، به کتابی ایمان دارند، به پیغمبر ایمان دارند و نهایت ایمان را دارند و شیفته پیغمبر اکرم هستند، وقتی که مثلًا میدیدند کفار قریش نسبت به پیغمبر اکرم یا نسبت به آیات قرآن جسارت میکنند، عجیب ناراحت میشدند و مکرر میآمدند از رسول اکرم اجازه بگیرند که [با آنها مقابله کنند،] میگفتند به اقلیت بودن ما توجه نکنید، ما کم هستیم اما دهان اینها را خرد میکنیم، چنین میکنیم، حداکثر این است که اینها ما را بکشند. قرآن اینها را امر به آرامش میکند: «قُلْ لِلَّذینَ امَنوا یغْفِروا لِلَّذینَ لایرْجونَ ایامَ اللَّهِ» (در دوران مکه است) به اینها بگو ببخشایند و بگذرند از این مردمی که به روزهای الهی امیدوار نیستند، هر چه که از اینها میبینند اهمیت ندهند، یغْفِروا. دوره هنوز دوره غفران و گذشت بود. اینهایی که میگویند اسلام همهاش جنگ بود، باید توجه داشته باشند که از بیست و سه سالی که دوره بعثت پیغمبر اکرم بود تمام دوره سیزده سال مکه دوره «یغْفِروا» بود یعنی دوره گذشت بود. در ده سال مدینه هم تقریباً ... [١]

[١]. [در اینجا نوار به پایان خود رسید و دو سه دقیقهای از بیانات استاد شهید ضبط نشده است.]